2011.03.05 onrustig is ons hart

 

Toelichting werd gehouden door Antoinette van Mosselvelde.

 

1. In de tekst van Augustinus klinkt een onrust die in het verlangen ligt, in de onvervulde, onvervulbare(?) hunkering. ‘Verlangen kent geen eind in tijd…

 

 

 

 


In de evangelielezing horen we de angst van de leerlingen. De zee is woelig, het stormt, de boot maakt water, het leven wordt bedreigd.

Er zijn stormen die zich vooral binnenin de mens afspelen en vaak niet eens opgemerkt worden, andere stormen overvallen ons van buitenaf en spoelen de grond van onder onze voeten weg. Tot binnenin ook alles overhoop ligt.

Binnen en buiten: het betreft telkens ongewilde, ongekozen, turbulenties die ons hele leven overhoop kunnen halen.

Ook al zijn ze heel onderscheiden op beide luidt het antwoord hetzelfde: richt je onrust op God, richt je in je onrust tot God, rust in God. Rust zoals in de diepe slaap, Jezus rust in de boot. ‘Waar is jullie vertrouwen?

Het is misschien eigen aan de aangesneden thematiek dat je er geen vat op krijgt. Niet op: de beweeglijke onrust van de verliefde, de onverzadigbare honger, de onlesbare dorst, de hartstocht van de zinzoeker die we in het lied Om vrede beluisteren. En evenmin op de angst, op het verlammende effect van paniek, de noodkreet van met dood bedreigde mensen.

2. Tijdens de voorbereiding vielen de woorden: heilige onrust. Een onrust die goed is, die belangrijk is, die noodzakelijk is en daarom ‘heilig’ genoemd wordt. Een onrust die getuigt van diepe betrokkenheid. Een onrust die je in beweging zet.

Maakt het uit, is het belangrijk waarover of waardoor je ongerust bent?

Welke onrust verdient het bijvoeglijk naamwoord: heilig?

Hoe kunnen we onderscheiden?

Heeft het te maken met het standpunt van waaruit een situatie bekeken wordt? Bekijk je een situatie vanuit je eigen welzijn of vanuit dat van een ander? Kan het ene perspectief het andere insluiten? Of zijn er toch altijd situaties waarin ze tegenover mekaar staan?

Ik doe een oefening met een concrete vragenlijst.

Waarover is het goed zich ongerust te maken of zelfs bang voor te zijn?

- voor de nieuwe benoemingen onder impuls van Léonard?

- voor de ontvoogde begeestering van christenen?

- voor de moeizame regeringsvorming?

- voor het toenemend aantal arme mensen?

- voor het succes van politiek rechts?

- voor de zwakte van politiek links?

- voor de opstanden en de harde repressie in de Arabische wereld?

- voor onze afhankelijkheid van olie voor energievoorzieningen?

- voor de islam en de islamisering van het vrije westen?

- voor de islamofobie?

- voor de grote vluchtelingenstromen?

- voor de toekomst van die vluchtelingen en illegalen?

- voor de snelheid van de technologische evoluties en evidenties?

- voor de opdeling tussen mensen die hiervan kunnen genieten en zij die de afval ervan verwerken?

- voor de economische crises, de financiële crises, de systeemcrises?

- voor de klimaatsveranderingen?

- voor de macht van China?

- voor de onbelangrijkheid van West-Europa in de kantelmomenten van de actualiteit?

- voor de resultaten van de medische onderzoeken?

- voor de ziekenhuisfactuur?

- voor de dag dat je je zelf niet meer kan behelpen en afhankelijk wordt?

- voor de uitrangering?

- voor de toekomst van je kinderen en kleinkinderen?

- voor de dood, die van mijzelf, die van mijn geliefden

Hoe heilig is de onrust van de jonge Tunesiër die zichzelf verbrandde en van de jongeren die hierin het signaal herkenden om in een opstand te komen die ondertussen liefelijk de jasmijnrevolutie wordt genoemd. En zou de onrust in de slapeloze nacht van de ouder wiens kind een chemo-behandeling ondergaat minder heilig zijn? Een moeilijk begrip ‘heilige onrust’.

3. Daarom wil ik de tekst van Augustinus en de evangelielezing benaderen vanuit 2 verhalen die ik kort wil vertellen.

Onlangs gaf Jan Pronk, Nederlands oud-minister van ontwikkelingssamenwerking en voorzitter Interkerkelijk Vredesberaad Nederland een voordracht in Gent.

Hij maakte een diep tragische analyse van de situatie in de wereld waarvoor de westerse beschaving een grote verantwoordelijkheid draagt.

Het is merkwaardig hoe hij daarbij de terminologie van het evangelieverhaal gebruikt. Ik citeer:

Hoe het komt dat migranten, moslims, asielzoekers, illegalen, dé anderen niet in hetzelfde schuitje zitten als wij? Hebben wij hen soms niet aan boord gelaten, of misschien zelfs van boord gestuurd? Varen zij niet op dezelfde zee?...

In wat Jan Pronk die avond bracht hoorde ik heilige onrust. Zorg voor de onderbuik van de wereld. Wat mij in de toespraak van deze zeventiger vooral ontroerde was de diepe overtuiging dat het onheil te keren is. Een statement waarmee hij zich door de geringe opkomst voor zijn toespraak niet laat ontmoedigen. Een toespraak als appèl, oproep, als waarheid die te doen is.

Het tweede voorbeeld betreft de film Des hommes et des dieux waarin het verhaal over de trappisten in Tibhirine verteld wordt. We zijn meestal geneigd om in de levenswijze van de monniken de rust te zoeken en te vinden. Daarvoor gaan mensen toch naar abdijen en kloosters, als naar een oase om op adem te komen. ’t Is maar de vraag of het voor die monniken zelf zo’n rustig bestaan is. De onrust waarvan Augustinus spreekt laat je niet achter aan de kloosterpoort. Dit wordt nog eens extra scherp gesteld in het verhaal van de trappisten in Tibhirine. Een dorp ver weg in de Atlas in Algerië in de jaren 90 wanneer het land helemaal in de greep is van nietsontziende gewapende benden, een al even gewelddadig leger en een corrupte overheid. In weerwil van de vele moorden en de dreiging van de benden, beslist de overste van de trappisten dat ze in het klooster blijven zonder militaire bescherming. Deze beslissing wordt aanvankelijk sterk betwist want alle monniken zijn bang: ‘Ik ben niet hier gekomen om collectief zelfmoord te plegen’ verwoordt een broeder de vertwijfeling. Voor slechts enkelen is de keuze van meet af aan duidelijk: wij blijven, niet omdat we moediger zijn, held of martelaar willen worden…

De film toont hoe elkeen zijn weg gaat met de angst en de twijfels, in gebed en reflectie en hoe ze allen groeien in de beslissing om de angst, de onmacht en de armoede van de lokale bevolking te delen en ter plaatse te blijven. Een weg die de overste verwoordt als een proces van ontwapening. Je zo opstellen dat je écht gelijkwaardig wordt. In de angst groeit rust. Geen doffe berusting maar vreugde om het rijpen van de keuze. Midden in het geweld zie je hen verder het land bewerken, koken, afwassen, bidden, eucharistie vieren, en met de angst en de twijfel toch telkens weer zingen, vieren, zich laten ontwapenen tot overgave.

Gelukkig dwingen onze leefomstandigheden ons meestal niet tot dergelijke dramatische keuzes. Toch ontsnapt geen een van ons aan de turbulenties die ons leven helemaal overhoop halen. Evenmin aan de onrust en angst die dit veroorzaakt. Mogen we deze onwelkome gasten leren ontvangen en beluisteren. Wellicht hebben ze ons heel wat te vertellen. Het is niet ‘fout’ onrustig te zijn, het is niet fout ‘angstig’ te zijn. Het is lastig maar de kwalificatie fout helpt niet, en wegduwen helpt niet. Luisteren naar wat deze ambetante gevoelens ons te vertellen hebben kan helpen om er mee op weg te gaan.

Wat vertellen de voorbeelden ons over heilige onrust ? De verhalen getuigen van een grote gevoeligheid en aandacht voor onheil. Dàt laat mensen niet met rust. In studie, onderzoek en zelfbevraging zoeken mensen een weg die hen brengt tot concrete stappen, elk op zijn eigen maat, op de plek waar hij staat of naar toe moet: de podia van een globale wereld, de buurt, een godvergeten plek in Algerië.

Zou de heilige onrust niet de onlesbare dorst en onverzadigde honger zijn van een rusteloze God Bevrijder die in mensen onvermoeibaar naar heil zoekt? Die scheppend aanwezig wil zijn totdat we samen zeggen kunnen : we zien dat het goed is?

Hoe vind die heilige onrust die God zelf in mensen legt, dan rust in God?

Bij de monniken van Thibirine leer ik dat het te maken heeft met ontwapening, met overgave. Het is oefenen in een mentale en emotionele houding van vertrouwen met de ogen wijd open. Het is een ingrijpend leerproces dat telkens weer ommekeer vraagt en heel lang kan duren. Maar als het komt wordt het ervaren als genade. Als een cadeau. De rust kan ons met onze onrust dragen en vér-dragen. We kunnen samen bestaan.

 

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

Oktober 2017
M D W D V Z Z
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen