04.12.2010 David: Van veelbelovend tot veelbeladen

Toelichting werd gehouden door Hugo Vereeck.

Een merkwaardig man, die David, een koning, een dichter en een organisator. Aan hem denkt het volk van Isaël steeds weer terug. Als soldaat en koning was hij tevens zanger en dichter, en daarbij een minnaar en een vriend. Hij kon hard zijn en op de citer spelen, vechten en liefhebben.


De profetische geschiedschrijvers doen hun best om het beeld te schetsen van een zeer menselijke koning, met zijn gebreken en zwakheden, maar toch de figuur die verwijst naar wat een leider zou moeten zijn en niet wat het feitelijk geweest is.

David werd als jongste zoon in het gezin van vader Jesse de Bethelemiet, geboren. En de koninklijke verkenner Samuel had hem, na zijn sollicitatiegesprekken met zijn broers, bijna over het hoofd gezien wanneer het volk Israël aan een nieuwe koning toe was. Tijdens de onderhandelingen was David aan het werk als schapenhoeder. Maar zeg nu zelf, wie is er beter geschikt om een volk leiden? Een herder is iemand die er verstand van heeft om behoedzaam met mensen om te gaan, om een kudde samen te houden, om de beste plekjes uit te kiezen. Het is iemand die weet waar de wolven en de huurlingen zitten en niet wegloopt als er gevaar dreigt. Iemand die op zoek gaat naar de verloren schapen. Het is een harde en ideale leerschool voor wie zich geroepen weet om verantwoordelijkheid te dragen.
Niet zomaar dat mooie schilderijtje van een herder leunend op zijn stok, uitkijkend over het mooie landschap en met de “Pastorale” van Beethoven als achtergrondmuziek. Vredelievende beelden, maar de werkelijkheid is anders.

Hij wordt beschreven als de koning die “voor heel zijn volk recht en gerechtigheid behartigt”. (2 Sam. 8, 15)
In de eerste lezing hoorden wij hoe hij dat recht verstond : iedereen gelijk voor de wet. Allen, zelfs zij die niet deelgenomen hebben aan de raid tegen de Amalekieten, worden op dezelfde wijze behandeld en vergoed. Ik denk dat zijn ervaring met de kudde schapen hier heeft meegespeeld : dat trage, verloren, dat wispelturige of zwarte schaap krijgt ‘s avonds evenveel in de voederbak als de anderen.
Hij zet degenen die niet mee kunnen op de eerste plaats, geeft hen evenveel als de anderen en om hen te beschermen zal hij het vastleggen in de wet. Dit ruikt al naar de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Later, In het evangelie wordt dit principe nog eens aangehaald met de werkers van het elfde uur. Geen studiedagen of onderhandelingen met de vakbonden over premiestelsels en bijkomende vergoedingen.Hier worden de rollen omgekeerd.

Zo heeft hij in het begin van zijn carrière alleen maar succes.
De jonge David roept dat frisse en dat nieuwe op, vertrekkend vanuit die bron waar alles ontsproten is. Het verhaal roept mij op om ook die bron weer op te zoeken, midden in de woestijn van ontgoochelingen, sleet, gewoonte en sleur.

Hoe heeft hij dat nu in godsnaam klaargekregen om de stammen van het noorden en het zuiden samen te brengen rond die ene hoofdstad? Hij weet de eenheid tussen noord en zuid te bewerkstelligen door het neutrale Jeruzalem tot politiek en godsdienstig centrum te maken. En zijn eigen stam niet te bevoordelen. In die stad van vrede, zal hij een prominente plaats voorbehouden voor de Eeuwige, die hij steeds bij zich geweten heeft. Zijn militaire successen en zijn politiek doorzicht hebben bereikt wat anderen niet vermochten.
Het lijkt erop dat David de volmaakte koning is. In de Wetstraat en op het paleis in Laken kunnen ze daar nog een lesje van leren.

David is de man die zijn eigen lot bepaalt in plaats van dat het door anderen wordt geleid. Maar dat moet hij ook leren in een pijnlijk proces.
Voor zijn zoon Absalom, zijn rivaal geworden, zingt hij een rouwzang. 
Hij wast zich en trekt nieuwe kleren aan. Het leven gaat verder, hij is een ervaring rijker. Met andere woorden: hij begint opnieuw.

Hij stemt in met wat God hem heeft aangedaan. Hij neemt zijn schuld op zich, verdringt ze niet (zoals vele politici), hij neemt de verantwoording op zich en verbergt zich niet.

In alles wat er gebeurt keert David zich steeds naar de God van zijn vaderen. Hij vraagt Hem om raad. Hij wendt zich tot de profeten en de priesters, niet alleen tot de politieke raadgevers. Je kunt zeggen dat hij raad zoekt aan de spirituele kant. Hij gaat steeds weer naar de bron van de goddelijke geest. Hij weet dat het verstand niet alleen kan regeren. Hij heeft een andere bron nodig om zijn verantwoordelijkheid op de juiste manier te dragen.

Voor de profeten zijn de wees, de weduwe en de vreemdeling de kroongetuigen van het recht in Israël. Toetssteen voor de koning. 
Verzoening en recht voor iedereen.

Vanuit dit besef luistert David, zit niet op zijn troon te wachten op audiënties. Hij houdt rekening met de inbreng van die vrouw uit Tekoa, een anonieme moeder uit een dorp waar ik nog nooit van gehoord heb, die net zoals Nathan de profeet voordien, hem een parabel vertelt om David niet regelrecht in de put van zijn schuld en zijn kleinmoedigheid te laten kijken. Ze wil hem niet overwinnen, zij wil hem winnen en roept het beste in hem wakker. Zijn rechtvaardigheidsgevoel dwingt hem om die vrouw te geven waar zij recht op heeft, maar hij past het ook toe op zichzelf. Wrok en haat behoren tot de donkere kanten van ieder mens, en zijn eigen zoon Absalom verstoten kan niet in dit land Israël, dat zich steeds onder de hoede van de Eeuwige weet.
Hier luistert een koning naar wat goed en kwaad in hem leeft; hij kan het zelfs horen – opmerkelijk voor die tijd – van een vrouw. En durft zijn ongelijk bekennen. Het was niet de eerste maal. Ook Abigaïl, de vrouw van Nabal, heeft David ooit behoed voor kwaad en bloedschuld.
Toch blijkt uit het verhaal verder dat hij het er moeilijk mee heeft. 
Absalom mag terugkeren, maar hij wil hem nog niet zien. Daar zal eerst nog veel water door de Jordaan vloeien alvorens David met zichzelf in het reine komt en zich met zijn zoon verzoent.

David is niet van meet af aan de bezonnen en vergevende koning. Hij moet een lange weg afleggen, door vele gevaren heen, door teleurstellingen en intriges, door zijn eigen zwakheden en angsten om tenslotte mild te worden, barmhartig tegenover zichzelf en de mensen rondom zich. Bij al zijn strijd is David in staat tot vriendschap en toont gevoel. Hij verstopt zich niet achter een harnas en wapenrusting. Hij is een strijder die treurt om het verlies van zijn beminden. Hij is een vriend die achter zijn liefde staat. Hij is een zanger die zijn ervaringen kan bezingen als gebeden voor de god van Israël. Daar brengt hij tot uitdrukking wat hem beweegt. Met zijn citer kon hij ook de depressieve Saul genezen.
Een musicus en een krijgsman, twee tegenstellingen die we nauwelijks met elkaar kunnen verzoenen.
Iemand die de muziek en de strijd in zijn leven kan toelaten, het speelse en de verantwoordelijkheid, komt tot rijpheid waardoor de oude koning David wordt gekenmerkt.
Wij kunnen er nog veel van leren. Zo iemand kan als model staan voor de echte leider, helemaal in de lijn van de komende koning, die niet van deze wereld is.

Bronnen : H. Hendrickx : Gedenk uw bevrijding.
Nico Ter Linden en Anselm Grün.


 

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

April 2018
M D W D V Z Z
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen