06.06.09 Druk, Druk, druk

toelichting gehouden door Ria Gommen

Voorbij de tijdsdruk (Ria Grommen)

 

De oude stoïcijnse wijsgeer Seneca schrijft in de eerste brief aan zijn leerling Lucilius: “Alles, Lucilius, staat buiten ons; de tijd echter is echt van ons zelf.”

Stilstaan bij de tijd is inderdaad stilstaan bij onszelf. Ons leven is immers wezenlijk verstrengeld met de tijd. De mens woont in de tijd, zegt Heidegger. Je mag zelfs zeggen: Wij ‘zijn’ tijd.

Alles wat wij doen en denken en voelen en verwerven en verliezen zijn facetten van dat grote wordingsproces dat ons leven is. De tijd is de ruimte waarin dat proces zich afspeelt, de ruimte waarin wij worden wie wij zijn.

 

Als mensen van 2009 ervaren wij echter nog zelden de tijd als ruimte van leven. Veeleer ervaren wij de tijd als een veel te eng keurslijf, als een spelbreker die ons het plezier van leven ontneemt. Wij lijden onder de tijdsdruk en wij zuchten vaak: dit is geen leven meer. Wij hebben het veel te druk, vinden wij.  Nog niet zo lang geleden was het druk hebben synoniem van een intens en boeiend leven hebben. Vandaag is het druk hebben meestal synoniem van een onbehaaglijke wedren tegen de tijd. Wij zijn voortdurend gehaast – zoals in openingslied door klonk -, wij hollen door het leven om alsnog die dingen te doen die wij moeten doen of willen doen voor het te laat is, voor de tijd om is! Wij leven voortdurend tegen deadlines aan, tot in onze spelletjes toe: “uw tijd gaat nu in”.

 

De tijdsdruk is – zo toont onderzoek ons- inderdaad sterk toegenomen en wel voor alle leeftijdsgroepen: vooral jonge volwassenen gaan eronder gebukt maar ook gepensioneerden, ook kinderen. Steeds meer mensen van alle slag proberen te onthaasten en weer quality time in hun leven te brengen. Soms levert dat surrealistische toestanden op: zij moeten zich haasten om naar een onthaastingsweekeinde te kunnen gaan. Tijd wordt een cruciale welzijnsfactor, schrijft Dirk Geldof in boek ‘Onthaasting’. Het beleid financiert zelfs onderzoeksprogramma’s om naar oplossingen voor de tijdsdruk te zoeken.

 

Vanwaar komt die veralgemeende tijdsdruk?

 

Tijdsdruk ervaar je als je te veel moet of wilt doen voor de beschikbare tijd.

Soms is dit een kwestie van objectieve gegevens, maar, zo blijkt, is tijdsdruk vooral een kwestie subjectieve beleving en kijk op het leven.

 

De toegenomen tijdsdruk in onze samenleving heeft niet meteen te maken met de hoeveelheid tijd dat wij moeten werken. Nooit hebben mensen zo weinig uren gewerkt als wij hier vandaag. Wel wordt binnen die beperkte arbeidstijd steeds meer geëist en wordt het tempo voortdurend opgedreven. Er is ook bitter weinig aandacht voor het arbeidsproces zelf. Er wordt vergeten dat een product afwerken, een onderzoek doen, een rapport schrijven tijd vraagt. Onze samenleving is louter op het resultaat gericht en dat resultaat moet altijd maar beter zijn en sneller bereikt worden.

 

De combinatie arbeid-gezin vergroot de objectieve tijdsdruk bij mannen en meer nog bij vrouwen, ja nog steeds, vooral bij hoog opgeleide en alleenstaande vrouwen.

Toch blijkt ook hier dat niet zozeer de feitelijke belasting van beide taken doorslaggevend is.

Tijdsdruk wordt vooral ervaren als de tijdsschema’s van gezinsleven en arbeidsleven met elkaar in conflict komen. Tijdsdruk ervaar je bijv. als je ’s morgens met z’n allen op tijd het huis uit moet voor werk en school en je kind wil niet eten of erger nog is ziek is of omgekeerd bijv. als de vergadering op het werk uitloopt zodat je niet tijdig aan de schoolpoort of bij de onthaalmoeder kan zijn.

Hoe meer kinderen in het gezin, hoe meer verscheiden en wisselend hun agenda’s, hoe moeilijker de organisatie wordt, hoe groter de ervaren tijdsdruk. Er is weinig buffertijd om onverwachte dingen op te vangen. De buffer die een thuisblijvende ouder of een inwonende grootouder vroeger speelde, ontbreekt vaak.

Tijdsdruk ervaar je ook als de eisen vanuit de ene levenssfeer in conflict komen met wat je wil of moet doen in de andere levenssfeer: ik zou meer met mijn werk resp. mijn kinderen moeten bezig zijn en ik heb er geen tijd voor….

 

Bovendien is er in onze samenleving naast arbeid-en gezinstijd nog een derde soort tijd belangrijk geworden, de vrije tijd: de gemiddelde Vlaming kijkt 3u TV per dag of zit evenveel uren voor de computer, hij/zij wil ook geregeld naar de fitness, vereniging, filmclub, vrienden…Ook met die vrije tijd hebben wij grote ambities: wij willen veel mee maken en dat moet ook, willen wij kunnen meespreken en niet voor een loser aanzien worden. Zelfs in die vrije tijd ervaren wij veel tijdsdruk: wij willen zoveel en wij hebben er amper de tijd voor…..

 

De verschillende studies zijn het erover eens: Tijdsdruk heeft te maken met de grote versnippering in ons leven, met het groot aantal overgangen van het ene levensgebied naar het andere en met de hoge eisen en verwachtingen binnen elke leefwereld.

 

Is er dan geen uitweg?

 

Toch wel. Je kan de hedendaagse tijdsdruk overstijgen als je enerzijds wilt versoberen (minder hooi op je vork nemen) én anderzijds anders naar de tijd gaat kijken. Maar het zal moeilijk zijn om die ommekeer op je eentje te realiseren want beide uitwegen staan haaks op onze hedendaagse cultuur.

Wij moeten inderdaad loskomen van die opgedreven prestatiedruk en van de losgeslagen drive voorwaarts die geen tijd meer over heeft voor het gewone en het onverwachte in het leven maar daardoor het leven dood drukt.

 

Versoberen veronderstelt dat je kan kiezen.

Dat je je leert beperken tot enkele waardevolle bezigheden en contacten. Dat was reeds een advies van de oude Seneca aan zijn leerling Lucilius, maar het blijft even waar vandaag. Alleen, wij hebben het zo ontzettend moeilijk om te kiezen. Wij willen van alles iets meepikken. Wij ‘zappen’ nogal in het leven. Maar dat ‘zappen’ laat ons onvoldaan achter.

Als je je daarentegen kan toewenden naar een taak, naar een relatie, dan ontdek je hoe waardevol die kan zijn en hoezeer zij je leven kan vervullen.

De tijd die je aan je roos hebt besteed maakt haar zo waardevol (Kleine Prins, StExupéry)

Wie in de diepte leert kennen én beminnen vindt er volheid van leven.

Soms betekent ‘kiezen’ ook ‘gewoon instemmen met het leven zoals het je gegeven wordt’, er je schouders willen onder zetten in de diepe overtuiging dat het dit is wat je nu te doen hebt, dat het hiervoor ‘de tijd’ is en dat een andere tijd in je leven andere ervaringen zal mogelijk maken.

 

Versoberen, kiezen voor wat echt belangrijk is, het kan maar als je je kan verzoenen met het feit dat niet alles kan, dat je als mens eindig bent – eindig in de tijd maar ook eindig in wat je kan realiseren; Je kan niet alles maar dat hoeft ook niet.

Wie de eigen eindigheid onder ogen kan zien, voelt zich opgenomen in een groter geheel, als een schakel in de keten. In zo een perspectief vermindert de tijdsdruk. Je kan niet overal tegelijk zijn. je kan niet iedereen tevreden stellen. Je kan het leed van de hele wereld niet wegnemen. Je kan niet meer dan hier en nu mijn best doen. je hoeft ook niet meer te doen.

 

Versoberen en vervulling vinden in het beperkte levenspad waarvoor je gekozen hebt vraagt ook om aandachtig leven. Aandachtig leven is ten volle met je hart en je geest aanwezig zijn bij wat er te beleven en te doen valt. Als ik ga, ga ik, als ik lees, lees ik enz. De hedendaagse mens mist veel van wat het leven als kostbare schat in zich draagt omdat zijn aandacht versnipperd is of enkel toegespitst op zijn eigen geconstrueerde topmomenten.

Wie aandachtig leeft, gaat op in het leven, vergeet de tijd, leeft in een vervuld nu. Wie aandachtig leeft, beleeft een stukje eeuwigheid midden in de tijd.

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

Oktober 2017
M D W D V Z Z
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen