21.02.09 China economisch en spiritueel

Toelichting gehouden door André

Taoïsme,  rijdend op de wolken.

 Wanneer je verschillende sprekers uitnodigt om over het taoïsme te vertellen is de kans groot dat je schijnbaar verschillende verhalen te horen krijgt.  Het ene verhaal schetst de chinees die ’s morgens een offergave zet op het altaar van de huisgod of de god van de aarde, gevolgd door het plaatsen van een stokje wierook bij het schrijn van de voorouders. De chinees die, alvorens een belangrijke beslissing te nemen, de almanak raadpleegt om een voorspoedige dag uit te kiezen en als hij ziek wordt zowel kiest voor een westerse aanpak als voor een authentiek chinees, taoïstische behandeling.  Maar het kan evengoed dat je een filosofische verhandeling krijgt over de Doa de jing van een zekere Laozi. Een voordracht waar in lange volzinnen geprobeerd wordt om het wezen van de Dao (spreek uit tau) te verwoorden.  Een derde benadering van het taoïsme komt vanuit alchimistische hoek. De beoefenaar die door meditatie, voeding en lichaamsoefeningen zoals Tai Ji Chuan en Qi Gong probeert een zo lang en gezond mogelijk leven te leiden.  Zoals te verwachten valt het taoïsme niet te vatten in strak omlijnde gebieden, maar overlappen deze elkaar in grote mate.  Hierbij komt nog dat de benaming taoïsme of taoïst slechts een paar honderd jaar geleden werd ingevoerd waarbij dit etiket, met terugwerkende kracht, op een aantal filosofen en teksten werd geplakt.  Tegenwoordig is alles ‘Tao’, zoals ook alles ‘Zen’ is. De tao van het huwelijk, de tao van rijk worden, de tao van de moderne fysica en vul zelf maar verder aan.  Op het gebruik van het woord tao als vertaling van methode, weg of pad is niets op tegen, maar het moet toch gezegd worden dat wat daar wordt aangeboden weinig te maken heeft met het taoïsme.

De ‘Dao de jing’ van Laozi, een zo’n kleine 3000 jaar oude, korte tekst van maar 5000 karakters, verdeeld in 82 hoofdstukken, begint met de zin: “Dao ke dao, fei chang dao”.  Als je over de Dao kan spreken is dit niet de constante, eeuwige Dao.  Met andere woorden, over Dao praten kan enkel leiden tot een beperkte, gebrekkige omschrijving en nooit tot de werkelijkheid ervan.  En toch proberen we als menselijke wezens niet enkel uitdrukking te geven aan onze zintuiglijke wereld, maar ook aan dat wat het zintuiglijke overstijgt.  Het symbool dat gewoonlijk voor het taoïsme wordt gebruikt is de cirkel, onderverdeeld in een wit en een zwart vlak; als twee kronkelende visjes. In de volksmond het ‘Yin-Yang’  of Tai chi teken genoemd. Als we echter een begrip van Dao willen krijgen moeten we een stapje terugzetten (een typisch taoïstische bezigheid, alles omkeren en terug naar de bron gaan) en van het ‘Tai ji’ symbool, zoals het yin-yang teken eigenlijk heet, terug keren naar het ‘Wu ji’ symbool, enkel bestaande uit een cirkel of nog beter een wit vlak zonder cirkel. Het karakter Wu in Wu ji staat voor leegte; maar niet in de betekenis van afwezigheid maar in de betekenis van niet-zijn, van alles omvattend maar niet gedifferentieerd zijn. En Dao is dan zelfs nog niet die ongedifferentieerde eenheid maar ‘dat wat deze chaos schept’.

 

 Hoofdstuk 42 van de Dao de jing zegt: “Dao produceert het ene (= Wu ji, de niet gedifferentieerde chaos), het ene produceert de twee (=Tai ji of yin en yang), de twee produceren de drie (=de hemel, de aarde en de verbinding daartussen, het Midden) en de drie produceren de 10.000 dingen (= het gehele universum).

Een beschrijving van de chinees taoïstische kosmologie (en theologie) brengt (hopelijk) een beetje meer duidelijkheid.

Aan het begin ligt het concept van de Oorspronkelijke Chaos ‘hundun’ (spreek uit choendoen) genaamd. Hundun is een bal, een baarmoeder, die in haar schoot de hele schepping bewaart in een diffuse potentiële staat. In haar bevinden zich alle qi (spreek uit tsjie), alle krachten, in een duistere massa. Deze eeuwige oerbaarmoeder is echter onderhevig aan de invloed van Dao, waardoor er een rijpingsproces plaats vindt dat maakt dat de hundun openscheurt. Hierdoor komen alle qi, alle krachten vrij en scheiden zich van elkaar in yin krachten en yang krachten. De lichte stijgen en vormen de Hemel, de zware en dichte krachten dalen en vormen de Aarde. Beide tegengestelde energieën verstrengelen zich en verenigen zich in het Midden. De drie: Hemel, Aarde en het Centrum beïnvloeden elkaar en hieruit komen de ’10.000 wezens’ (= alles) voort.  In deze schepping heeft het menselijk wezen geen aparte plaats behalve die van de meest complexe eenheid, samengesteld uit een vrijwel ontelbaar aantal essenties of krachten (qi). Een typisch taoïstisch gegeven is dat het menselijk lichaam, de microkosmos, een afspiegeling is van het universum waarin hij leeft, de macrokosmos . Zo is er dus ook in het menselijk lichaam een onderscheid tussen vluchtige, lichte krachten en zwaardere. Deze beide soorten worden in het lichaam aangeduid als ‘shen’, geestelijke principes.  De zuiverste vorm van ‘shen’, die een besturende en controlerende functie in het lichaam hebben en een grote bewegingsvrijheid genieten zijn de ‘hun’ (spreek uit choen). Zij zijn bijvoorbeeld in staat om tijdens dromen of trance tijdelijk het lichaam te verlaten. De zware soorten van shen zijn de ‘po’. Als geestelijke principes van het geraamte staan ze voor alles wat in de mens zwaar en aards is. Zij proberen zich dan ook op alle mogelijke manieren te bevrijden van het juk van de besturende ‘hun’ om weer deel te kunnen worden van hun natuurlijk milieu, namelijk de aarde. Het is dus de taak van de leidinggevende shen, de ‘hun’, om de ‘po’ te bedwingen en binnen het lichaam te houden.  Maar vroeg of laat houdt de harmonie van yin en yang in het lichaam op en sterft de mens. Zo gaan de lichte energieën naar boven en de zware (het geraamte) in de aarde. Het totaal aantal shen of geestelijke principes in het heelal staat vast en worden dan ook voortdurend opnieuw in omloop gebracht.

Voor een taoïst is dus het redden van een ziel volstrekt overbodig; voor hem immers ligt het werkelijke heil in de natuurlijke gang van zaken. Een gang van zaken aangedreven door de Dao.  Ontelbare energieën versmelten tot één geheel en door de kringloop van leven en dood wordt na een tijd het samengaan van yin en yang op een natuurlijke wijze beëindigt. Het enige dat de mens tijdens zijn leven kan doen is zijn lichaam, door meditatie, voeding en training, zo transformeren dat het vele jaren in harmonie blijft bestaan.  

   In uitzonderlijke gevallen, zo wordt verteld, zijn er mensen, de zogenaamde ‘Xian’ of onsterfelijken, die zulk een vluchtig en licht lichaam bekomen hebben (door training of ook wel door stom toeval) dat zij ‘eeuwig op de wolken kunnen rijden’. Als er dus in het taoïsme al zo iets zou zijn als onsterfelijkheid is dit steeds vanuit en met het fysieke lichaam.

Zhuangzi, een taoïstische meester (ca. 200 voor onze tijdrekening), beschrijft de dood van Yu.  Toen Yu ziek was kwam Zu een andere wijze hem bezoeken. Hij vroeg hoe het hem verging. Yu zei: “Prima. Dao heeft me nogal misvormt. Mijn rug is krom en mijn organen zijn in chaos. Mijn kin prikt in mijn navel en mijn schouders komen boven mijn hoofd uit. Wat is Dao toch met mij aan’t doen!” Zu vroeg: “Raak je hierdoor niet van streek?” “Nee hoor, waarom? Dao maakt van mijn linkerarm misschien een haan. Dan kan deze de zonsopgang aankondigen. Of misschien maakt Dao van mijn rechterarm een boog, dan kan deze gebruikt worden om te jagen.  Ik werd geboren omdat het tijd was en ik zal sterven vanwege de loop der dingen. Wat mijn leven goed maakt, maakt ook mijn dood goed. Wees tevreden met wat nu gebeurt en leef op dit moment, dan zullen vreugde en zorgen je niet raken.

Zhuangzi legt, om af te sluiten, een andere meester, Liehzi volgende raadgevingen in de mond: “Verzamel geen roem, maak geen plannen voor een verre toekomst, onderneem geen grote projecten en verzamel geen kennis. Omvat zo volledig mogelijk het oneindige en zwerf daar waar geen paden zijn. Houdt vast aan alles wat u van Dao gekregen hebt, maar denk niet dat u het bezit. Wees leeg, dat is alles. De ware mens gebruikt zijn geest als een spiegel, jaagt niets na, juicht niets toe, weerspiegelt alles, maar vertekent niet. Daarom kan hij handelen zonder zichzelf of een ander te schaden.”

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

Oktober 2017
M D W D V Z Z
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen