20.12.2008 Advent en Jesaja

Toelichting werd gehouden door Hilde Van Putten

Troost en Bemoediging                                             De Vleugel, 20 december 2008

 

Ik hou van Jesaja, van zijn  radicaliteit, de poëtische taal en de symboliek. Zeker de tweede, Deuterojesaja, van hoofdstukken 40-55, weet mij te bekoren. Het ‘volk’ waartoe de profeet zich richt wordt er vaker inwisselbaar met ‘ik en jij’. De lezing van vanavond is eruit gedistilleerd. Als parel van troost en bemoediging klinken woorden die recht naar je hart gaan: “Wat vreest ge… Ik ben er toch. Zelfs als je grijs en hoogbejaard bent, zal ik je dragen en verlossen!” In deze woorden én in de tweede lezing van Zr. Claire Mbuyi Banza, herken ik veel van wat met mij sinds enkele jaren is gebeurd. In 2005 werd ik ziek en hoorde ik de wrede diagnose “kanker”. Doorheen de behandelingen, de ingrepen en de mentale ups en downs, heb ik ontzettend veel geleerd over de psychologie van een mens en over mezelf in het bijzonder. Het belangrijkste was misschien wel dat ik vaststelde welke steun het betekende dat andere mensen mij nabij waren. Ik ben altijd een binnenvetter geweest en dacht altijd: ik kom er alleen wel uit. Daarin ben ik grondig veranderd. Vanuit die ervaring wil ik enkele concrete zaken over het thema van vanavond vertellen in de hoop dat ze ook voor u van enige betekenis zijn.

 

Van bij het begin van mijn ziek zijn was ik verbaasd over het massaal aantal kaartjes van meeleven die mij toegestuurd werden. Ik besef maar al te goed hoe moeilijk het is gepaste woorden te vinden in zo’n situatie. Mensen deden het toch maar. Tussen hen ook mensen van wie ik het helemaal niet van verwachtte. Dat is de eerste kwaliteit van troost en bemoediging: het meeleven wordt concreet gemaakt; het is te zien, te lezen. Die kaartjes en mailtjes gaven me werkelijk veel moed, vooral om reden dat ik me niet meer alleen voelde staan. Niets horen doet vermoeden dat de ander zich niets van je lot aantrekt, hoewel dat niet zo hoeft te zijn natuurlijk. Dat de profeet God keer om keer woorden laat spreken om het volk met telkens andere beelden, te bemoedigen, is van wezenlijk belang. Zonder het gesproken of geschreven woord zouden massaal de schouders naar beneden hangen. De recente verkiezingen in de VS leerden hetzelfde: de speeches (zij het wel erg demagogisch en voor ons Europeanen niet onmiddellijk te smaken) hadden iets van een magische uitwerking op een teneergedrukt volk. Zelfs al zullen we het in de toekomst ook vaak niet eens zijn met president Obama, toch heeft hij laten zien dat je kansloosheid kan omturnen in verandering. Vrouwen, jongeren, zwarten: ze stonden vaak uren in de rij om hun stem uit te brengen, in een land waar stemmen niet verplicht is. Ik deel de ontroering van de Afro-Amerikanen in dat land. De verkiezing van een zwarte man in het Witte Huis is een moment van grote symbolische waarde. Het geeft moed en kracht aan een hele bevolkingsgroep.

 Naast kaartjes van mensen die met je meeleven, zijn de meest nabije mensen natuurlijk de belangrijkste bron van troost en bemoediging. Zij zijn de blijvers, ook in de moeilijke momenten. Dat is me dunkt de tweede kwaliteit van troost en bemoediging: er zijn en er blijven; daarin volhouden. Zonder een veelheid aan woorden, maar met des te meer zorg was mijn levensvriend Paul er altijd. Mijn familie, onze basisgroep, vrienden van De Vleugel, zij die mee naar de chemo gingen, wie soep kookte, ons eens aan tafel nodigde, enz. Van zulke nabijheid gaat veel troost uit. Hoewel wij een woordcultuur hebben, zeggen daden evenveel.

Maar niet elke uiting van meeleven troost. Soms waren er mensen die je – onbewust - overstelpen met hun eigen angst. Het niet-verbale, de toon waarmee ik aangesproken werd en die me het gevoel gaven al met één voet in het graf te staan... Tijdens een ziekteproces ben je daar extra gevoelig aan. Bemoediging kan dus soms – hoe goed bedoeld ook –  ontmoedigend werken. Daarnaast ken je nog de gemeenplaatsen: mensen die hun eigen verhaal kwijt willen of suggesties willen aanreiken: je zou eens dit, mijn nichtje deed het zo, enz. “Spreek niet in mijn plaats. Denk niet voor mij. Je weet niet wat mij past.”, zegt Zr. Claire heel terecht. Maar laat me dat niet teveel beklemtonen. Gelukkig zijn er veel meer mensen die wel integer en met respect weten om te gaan met iemand die nood heeft aan troost en bemoediging. Ik vind trouwens dat wij daar in onze cultuur veel meer fijngevoeligheid hebben rond ontwikkeld dan enkele generaties geleden.

 

Verder nadenkend over dat duo troost en bemoediging, kom ik uit bij de derde kwaliteit: laten voelen dat je meer bent dan je ziekte; het terugbrengen bij de eigen kracht. Eén voorbeeld wil ik geven. Toen ik in het UZ-Gasthuisberg aan het bekomen was van een operatie, was er iemand die er nadrukkelijk en toch bijna onzichtbaar aanwezig was, Liselot, de pastor die zich mijn lot aantrok. Toen ik nog te zwak was, stond ze Paul bij. Ze was er gewoon. Liselot had – zoals het een goede pastor betaamt - geen eigen agenda. De wensen van de patiënt stonden voorop. Ze wist dit te doen met veel respect, zelfs wanneer ze voor de vijfde keer aan mijn bed stond en de vier vorige keren onverricht terzake was moeten vertrekken. “Kom ik nu even langs?” “Mijn ja was maar zwak, want met mijn kracht, en vooral mijn veerkracht, was het maar pover gesteld op dat moment. Ze zette zich aan mijn bed en zei: “Ik wil je leren kennen. Vertel eens iets over je.” En ik toen vertelde ik met horten en stoten de grote episodes uit mijn leven. Ik belandde zo bij de meer luisterrijke periodes, zoals mijn verblijf in India of mijn keuze voor Paul. Al vertellend realiseerde ik mij: wat ik toen kon, alleen naar India gaan, stormen trotseren omwille van een relatie, dan zal ik dat hier nu ook wel doorkomen, zeker? Het was de click in mijn hoofd die me terug bij mijn veerkracht bracht. Ik kon uitstijgen boven het ziek zijn. Ik zou niet langer ondergaan, maar verder bouwen op mijn kracht.

 Troost en bemoediging haal ik ook uit mijn dagelijkse meditatie en gebed. De relatie met God verliep de voorbije tijd erg turbulent, van groot zwart gat over té naïef vertrouwen naar groei in een diep geworteld zijn, of zoals Jesaja het noemt: gedragen worden! Wat ik ook wel een eenheidservaring durf noemen. Ook die ervaring doet je uitstijgen boven je eigen leed. Dat is troost en bemoediging die – als vierde kwaliteit - alles in een ruimer perspectief zetten en nieuw vertrouwen geven.  

Afsluitend: troost en bemoediging zie ik dus als een onafscheidelijk duo. Ze hebben elkaar nodig. Want troost alleen zou vlug kunnen ontaarden in paternalisme of overdreven weekmakerij. Iemand komt in de slachtofferrol terecht, is alleen nog maar zieke of arme of depressieve of wat dan ook. Bemoediging alleen zou dan weer het gevaar lopen voorbij te gaan aan de realiteit van de geleden pijn. Te vlugge bemoediging zonder het verhaal gehoord te hebben, kan zelfs een averechts effect hebben.

 

Wij zijn dezelfde mensen. De Schepper heeft ons beiden nodig, zegt Zr. Claire. De kern van troost en bemoediging vat ik dan liefst zo samen: zie de mens in mij die – net zoals jij, maar nu even in een andere setting - tracht naar heelheid en wees daarbij tot steun. Met dank aan allen die dit reeds voor mij deden en nog doen. Ik hoop dat wij elkaar wederzijds tot steun kunnen zijn.    

 

Hilde Van Putten

 
 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

April 2018
M D W D V Z Z
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen