03.05.08 Ontmoeting op de weg

roelichting gehouden door Willi Bertiau

Ontmoeting op de weg

 

Samen op tocht gaan zoals Filippus en de Nubiër het deden mag heel evident lijken. Maar dat is het niet. Je moet je voorstellen: de ontmoeting speelde zich af op een woestijnroute, op een heel desolate plaats dus. En de man in de wagen is niet de eerste de beste. Het gaat om de minister van financiën van de koningin van Nubië, een zwarte. 

Stel je even voor hoe het er hier zou uitzien. Je loopt daar ergens in het wijde natuur, geen mens te bekennen. Daar komt dan een glimmende cabrio langs met een zwarte die luidop in een boek aan het lezen is. De kans op een ontmoeting schat ik zeer gering in.

Maar het moet allemaal niet zo uitzonderlijk zijn. De kans op ontmoeting tussen mensen op de weg is erg klein geworden. Zelfs een groet is dikwijls al veel gevraagd. Argwaan wint het meestal van openheid. Toch kan het en het is zo verrijkend.

Dat heb ik mogen ervaren tijdens mijn tochten richting Santiago de Compostela. Ik ben er heel dankbaar voor. Op zo’n tocht zijn ontmoetingen met mensen uit de hele wereld als het ware vanzelfsprekend. Ze zijn ook één van de redenen waarom dergelijke tochten steeds meer mensen aanspreken.

Heel vreemd overigens hoe zo’n ontmoetingen op de weg naar Santiago verlopen. Ik heb bijna nooit ervaren dat mensen zich opdrongen aan anderen. Integendeel zelfs. Pelgrims groeten elkaar met Hola, of een groet in de taal van de ander of  ‘Ultreia’, de groet tussen pelgrims die het reeds sedert de middeleeuwen doet. Dan ontspint zich een gesprek met traditioneel als eerste vragen: Vanwaar ben je? Waar ben je vertrokken? Gaat het goed?

Omdat veel pelgrims toch wel om spirituele of religieuze redenen op stap zijn, - zoals ook de Nubiër en Filippus in het verhaal van Handelingen - volgt algauw een boeiend gesprek. Wat mij steeds opviel was hoe mensen uit alle uithoeken van de wereld met dezelfde zaken bezig zijn, dezelfde auteurs lezen, dezelfde bewegingen kennen. De globalisering is inderdaad een feit.

Terwijl de ideeën al pratend nog in volle ontwikkeling zijn, kan een gesprek om praktische redenen ook plots eindigen. Een van de pelgrims wil een sanitaire of culinaire stop, terwijl de andere juist op kadans is. Die zal dan ook liefst zijn weg voorzetten. Het lijkt een ongeschreven wet op de camino dat het niet onaardig tegenover je wandelgenoot is afscheid van elkaar te nemen.

Wanneer die twee pelgrims mekaar zoveel kilometer verder of zoveel dagen later weer terug ontmoeten, kunnen ze hun gesprek gewoon voortzetten. Voordeel is zelfs dat het onderwerp van gesprek tijd heeft gehad om te bezinken. Zo kunnen gesprekken meer verhelderend worden voortgezet.

Ik kan jullie verzekeren dat er veel deugddoende gesprekken plaatsvinden. Dikwijls ben ik ontroerd geweest. Sterkst was dat toen een man uit Tasmanië, een tegenvoeter als het ware, het gedicht van John McCrae ‘In Flanders fields the poppies blow’ begon te citeren. Al loop je dan in een verschroeiende hitte, ik kreeg er kippenvel van.

Pelgrims vertellen ook gemakkelijk heel persoonlijke zaken aan elkaar. Misschien heeft dat te maken met de nauwe betrokkenheid, terwijl er toch het besef is dat je gesprekspartner morgen, over enkele dagen of binnen een week uit je leven verdwijnt. Niemand hoeft bevreesd te zijn dat bepaalde ontboezemingen in woon-, werk- of leefomstandigheden later gaan uitgespeeld worden.

 

Maar wat als je niet in gesprek wil gaan met iemand die je tegenkomt? Dan kan je gerust zeggen dat je alleen wil lopen of zoals Helena, een Duits-Italiaanse, ‘Ich mache meine Gebete. Bis später.’ Ikzelf heb dat truukje in verschillende talen overgenomen omdat ik in de ochtend graag alleen stapte.

Ontmoetingen op de weg zijn er in tegenstelling tot die in het dagdagelijkse leven, zeer talrijk. Er is immers een verbondenheid tussen tochtgenoten. Iedereen heeft regelmatig hulp nodig, want je kan niet alles bijhebben. En er is tijd. Uiteindelijk heeft niemand iets anders te doen dan te stappen, dat schept natuurlijk ruimte voor gesprek.

Ontmoeten vergt oefening. De meeste mensen zijn niet meer gewoon in gesprek met onbekenden te gaan. Maar wanneer dat een eerste keer een boeiende ervaring blijkt te zijn, loopt het een tweede keer alweer gemakkelijker. Tot je bij iemand op een muur botst. Dat kan dan weer een andere leerschool zijn. En je hoeft je daar niet boos om te maken, je hebt alle tijd om dat vast te stellen en rustig te bekijken wat er gaande is. De kans dat je er iets uit leert, is groot.

Dan is er de ontmoeting met de mensen langs de weg, de winkeliers, de bewoners van de dorpen en de steden, de hospitalero’s. Dat zijn de mensen die de slaapplaatsen voor pelgrims openhouden. Dikwijls zijn het vrijwilligers die voor een warm onthaal zorgen wanneer je doodmoe aankomt. Zij kunnen je het zetje geven waardoor je weer energie krijgt.

Mij viel ook op dat de ontmoetingen met de lokale bevolking steeds zo hartelijk waren. Dat vond ik heel verwonderlijk. Elke dag zien die mensen immers tientallen en in de zomermaanden honderden pelgrims voorbijtrekken. Vorig jaar werden iets minder dan 100.000 compostela’s in Santiago afgeleverd. Een compostela krijgt de pelgrim die de laatste 100 km naar Santiago te voet heeft afgelegd. Ik denk dan: ‘De bewoners moeten toch genoeg krijgen van dit circus’. Maar blijkbaar heb ik het verkeerd voor want steeds ben ik behulpzaam en vriendelijk voortgeholpen. Ik denk dat de Nederlanders in Antwerpen minder geluk hebben op hun zondagse uitstap. 

Het vertrouwen dat mensen onderweg hebben, heeft mij erg geraakt. Vorig jaar is het me drie keer overkomen dat ik op een overnachtingsplaats aankwam en dat de eigenaar meteen vertrok. Dit betekent dat je als wildvreemde gewoon bij iemand in huis bent en volledig vertrouwen geniet. Een keer werd me zelfs gevraagd dat ik de stappers die na me kwamen, zou ontvangen en hen ’s avonds een avondmaal bereiden. Het geeft natuurlijk een fijn gevoel zo’n vertrouwen te genieten. Maar anderzijds stemt het ook tot nadenken. Waar staan wij met ons vertrouwen en onze gastvrijheid ten opzichte van mensen onderweg?

En er is de ontmoeting met  het onuitsprekelijke. Het ervaren kan op heel verschillende manieren. In noem er enkele: op ‘heilige plaatsen’ of juist niet daar, in de stilte, in religieuze afbeeldingen, in rituelen, in muziek, in het besef dat hij meegaat, in ontmoetingen met mensen of in de genoten gastvrijheid. Voorwaarde voor deze ontmoeting is alleszins een houding van ontvankelijkheid en openheid. Leven in aandacht zoals dat in een mindfulnesscursus heet. De ervaring van het onuitsprekelijke heeft alles met gratuiteit, met genade te maken.

Dat is ook zo in het verhaal van Filippus en de Nubiër. Filippus is vol aandacht voor wat zijn reisgezel bezighoudt. En de Ethiopiër is heel ontvankelijk voor de uitleg die Filippus geeft. Hetzelfde gebeurt tussen Jezus en de twee leerlingen in het Emmaüsverhaal dat zo sterk op het verhaal van Filippus en de Nubiër lijkt.

De parallel tussen hedendaagse pelgrims en met de Emmaüsgangers is volgens mij groot. Er zijn de weldoende gesprekken onderweg. En bij aankomst na de dagelijkse wasbeurt van lijf en kleden komt het moment van het aperitief en van het avondmaal. Dan wordt het terugkijken op de dag. Op de mooie en andere ervaringen. Dan wordt het voedsel en de wijn gedeeld. Mooi is het dat mee te mogen maken.

 

En tenslotte nog een woordje over de afsluitende ontmoeting. Die vindt natuurlijk in Santiago plaats. De aankomst in de stad is voor de meeste pelgrims zeker niet de meest leuke ervaring, integendeel. Er is natuurlijk de blijheid omdat men het doel heeft bereikt. Maar nagenoeg iedereen voelt zich wat verloren in de grote stad. Alles wordt ook plots zo onnatuurlijk. De pelgrims staan aan te schuiven in lange rijen om hun compostela af te halen. Dan is het aanschuiven aan het reisbureau om de terugrit of -vlucht te boeken. Tijdens de pelgrimsviering in de kathedraal zit men verloren tussen honderden toeristen die van her en der zijn aangevoerd.

Maar dan is er het weerzien. Mensen die je wekenlang uit het oog bent verloren, dagen weer op. Het doet zo’n deugd te zien dat ook je medestappers het einddoel hebben bereikt. Dan leven de verhalen op.

 

Willi Bertiau

 

 

 

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

Oktober 2017
M D W D V Z Z
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen