2017.02.18 Ongemakkelijke woorden van Jezus

toelichtingen door  Magda Vingerhoets en Bert lodewijckx

De parabel van de vijf dwaze en de vijf wijze meisjes staat bij Mattheüs middenin


de lange afscheidsrede van Jezus. In een soms apocalyptische stijl wordt daarin verwezen naar de verschrikkingen van de eindtijd en de wederkomst van de heer.

De parabel over de 10 meisjes eindigt dan ook met de zin: 'Wees dus waakzaam, want jullie weten niet op welke dag en op welk tijdstip de heer komt'.

Jezus zelf leefde in een tijd dat het einde der tijden spoedig verwacht werd en dus kon men maar beter goed voorbereid zijn.

Deze parabel vertelt over de komst van het koninkrijk, de toekomstige goddelijke wereld, als een bruiloftsfeest; een thema dat wel meer voorkomt in de Bijbel. Over de bruid wordt niets gezegd, wel over de bruidegom en die laat op zich wachten. In die tijd kwam de bruidegom de bruid ophalen, nu nog trouwens, om samen feest te vieren. De bruidsmeisjes gingen hem tegemoet tot aan de stadspoorten. Daarbuiten was het te gevaarlijk voor hen. Hun lampen waren kleine kooitjes bovenaan een stok met daarin een doek waarop olie gegoten werd. Die olie moest onderweg met beetjes aangevuld worden, anders brandde het doek te fel of de vlam doofde uit. Eigenlijk zijn alle 10 meisjes nodig op het bruiloftsfeest want samen vormen zij een minjan, het vereiste aantal om de joodse eredienst te beginnen.

Het verhaal klopt niet. De bruidegom woont blijkbaar ver weg want hij komt pas middenin de nacht aan de stadspoort. Alle meisjes zijn ingedommeld en ze worden gewekt door luid geroep: 'Kom, ga de bruidegom tegemoet'. De vijf wijze meisjes met de reservekruiken olie, kunnen verder mee naar het bruiloftsfeest.

De vijf dwaze meisjes moeten eerst een olieverkoper gaan zoeken en wakker maken om hun lampen brandend te kunnen houden. Normaal dus dat die pas een hele tijd later arriveren. En welk bruiloftsfeest begint er nu zo vroeg in de morgen, met een bruidegom die heel de nacht op stap geweest is? De deur gaat op slot en de bruidegom is wel heel hardvochtig voor de vergeetachtige meisjes. Hij kent ze zelfs niet, zegt hij.

En wie is in heel deze parabel de verzwegen bruid?

Volgens het verhaal zijn die 5 wijze meisjes wel heel egoïstisch. Ze weigeren ook maar iets van hun olie te delen met de vijf andere meisjes. Ga zelf maar olie kopen, zeggen ze hardvochtig, anders hebben wij misschien ook niet genoeg.

Of wil deze parabel de toehoorder of lezer aan het denken zetten en gaat het over iets anders dan over olie? Alleszins dan over iets wat je niet kan delen met een ander. Over een gelovige ingesteldheid bijvoorbeeld om zijn hart 'brandend' te houden voor bruidegom Jezus. De olie is dan de bereidheid om geduldig te waken en te wachten tot de heer hen nodig heeft, ook al is dat op een onmogelijk tijdstip.

De lezer weet niet op voorhand wanneer de heer op zijn weg komt en in welke gedaante. Deze afscheidsrede eindigt immers met de bekende verzen: ik had honger en gij hebt mij eten gegeven; ik was een vreemdeling en gij hebt mij opgenomen....

Het bruiloftsfeest gaat door, dat wel, met allen die zich hebben laten doordringen van het verlangen naar de bruidegom, met hen die ontvankelijk zijn voor de levenswandel van hun heer. De olie van de hoop en de verwachting laten binnen sijpelen, maakt soepel, geeft energie en houdt het hart brandend. Die olie kan je inderdaad niet in een kruikje delen met een ander.

 

Magda Vingerhoets

De parabel van de talenten komt vlak na de perikope van de meisjes en hun olie en natuurlijk kennen we allemaal de eenvoudige uitleg dat we onze talenten moeten gebruiken en ermee woekeren ten dienste van het welzijn van andere mensen.

Maar je moet maar eens de pech hebben om wat minder getalenteerd te zijn,

wat minder mee te kunnen in de race van onze tijd. En hoe oordelen we over iemand die met veel angsten leeft en daardoor zijn of haar mogelijkheden veel minder benut? Of over iemand die zo gekwetst werd in de jeugdjaren dat hij of zij een normaal werkritme niet aankan?

Zo past dit evangelie helemaal in het hedendaagse plaatje van hard werken en zorgen dat je het maakt in deze wereld. Anders: eigen schuld, dikke bult, ge hadt maar wat harder moeten werken. Mogen we die angstige of gekwetste mens, die zijn talent in de grond stopt, wel veroordelen? Of heeft ook die mens recht op leven?

Dan volgt die harde uitspraak in dit stukje evangelie: Aan hem die heeft, zal nog gegeven worden en aan wie niets heeft, zal nog ontnomen worden. Sorry Jezus, daar doe ik niet aan mee. Waar is je solidariteit met de zwaksten? Met hen die niet mee kunnen? Moet alles opbrengen en gemeten worden? En het is alsof Mattheüs die gedachten leest, want vlak na deze perikope vertelt hij over het laatste oordeel.

Ik was ziek en gij hebt mij bezocht, ik zat in de gevangenis en gij hebt mij bezocht,

ik had honger, ik had dorst, ik was vreemdeling, ik was naakt en gij hebt mij geholpen. Dat is mij beginnen fascineren, zulk een contrast in enkele verzen tijd. Totdat mijne frank of euro viel. De 10 meisjes hadden olie nodig om naar het feest te kunnen gaan, spiritualiteit, een andere mentaliteit die langzaam moet doordringen. En dan staat er in mijn vertaling: OF het zal zijn met een man die op reis ging en dan volgt het verhaal van de talenten.

Een kaakslag aan de lezer of toehoorder. Ofwel kies je ervoor het spel van de wereld mee te spelen, het harde spel van wie heeft die krijgt nog meer, wie niets heeft, zal nog ontnomen worden. Dat is nog altijd het spel van onze economie, het spel van een verkeerd rechtvaardigheidsgevoel. Ge moet er maar zelf voor werken, ieder voor zich. Dat zijn de redenaties die mensen hun solidariteit doen opgeven. Het koele oordeel van vele mensen. Vluchtelingen, vreemden, ze komen allemaal profiteren. Dus weg ermee. Waar naartoe is hun probleem. En de zieken dragen zelf de schuld van hun ziekte. Ze hadden maar gezonder moeten eten en bewegen en niet roken. De kranten staan vol van deze wansmakelijke praat die onze solidariteit ondergraaft en de zwakke mens wijst op zijn eigen harde verantwoordelijkheid. Het oordeel van de wereld.

De parabel van de talenten is in de opbouw van het Mattheüs evangelie een contrast verhaal. Ofwel kies je voor de spiritualiteit van het Jezus gebeuren, zoals de meisjes met hun reserve-olie, ofwel kies je voor de harde mentaliteit van deze wereld. In die mentaliteit zal er geween zijn en tandengeknars, miserie alom voor de slachtoffers van de machthebbers.

Het echte oordeel, de echte evaluatie van je leven, is daarentegen: Wat heb je gedaan voor de minsten van de mijnen, voor de zwakke mens, voor wie niet meekan, voor wie door de omstandigheden van het leven geslagen is?

Dat is het eindoordeel over het leven en niet hoe hard je gewerkt hebt of hoe je met je talenten gewoekerd hebt.

Zij die kiezen voor solidariteit hebben deel aan het Rijk Gods, Gods droom voor deze wereld. Sorry Mattheüs, met altijd maar stukjes te lezen, had ik je niet begrepen.

Nu plaats jij de egoïstische en hebzuchtige mentaliteit van jouw en onze wereld in contrast met een leven vanuit een liefdevol hart voor hen die niet meekunnen of naar de rand van onze maatschappij geduwd werden.

 

Bert Lodewijckx

 


 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

Juli 2018
M D W D V Z Z
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen