2016.02.13 Vasten kunnen leven met wat minder...?

Toelichting gehouden door Hugo Vereeck

Bijbels vasten

De bijbelse geschriften en de joodse traditie laten een breed palet zien aan gelegenheden waarbij wordt gevast.

Wat de aanleiding is of wat er met vasten wordt beoogd is verschillend. Wanneer rituele handelingen niet overeenstemmen met de bewegingen van het gemoed , worden het loze gebaren. Voor alle vasten geldt dat het nergens een doel op zichzelf is, maar altijd een middel. Dat is het vasten dat de Eeuwige verkiest. Het jodendom  heeft van de vastgestelde vastendagen de Grote Verzoeningsdag Jom Kippoer bewaard : een dag van inkeer en ommekeer.

1 Samuel 12, 15-23

JHWH trof het kind dat de vrouw van Uria voor David gebaard had met een dodelijke ziekte. David bad tot God voor de jongen? Hij vastte streng en legde zich ‘s nachts op de grond te slapen (…). Na zeven dagen stierf het kind (…) David stond van de grond op, nam een bad, wreef zich in met olie en trok andere kleren aan. Hij ging het huis van JHWH binnen en knielde. Daarna ging hij naar huis en liet zich eten brengen. Zijn dienaren vroegen hem : “Hoe kunt u dat nu doen? maar nu het gestorven is staat u op en gaat eten”. Hij antwoordde : “Toen het kind  nog leefde waste ik en stortte ik tranen. Ik dacht : wie weet is JHWH mij genadig en blijft het kind in leven. Maar nu het dood is, wat zou ik nu nog vasten. Daarmee kan ik het toch niet terughalen. Ik ga naar hem toe; hij komt niet terug bij mij.’

De naam van de vrouw van Uria wordt hier niet genoemd. Iedereen weet dat David haar man uit de weg heeft geruimd. David vast voor het kind en hoopt op deze manier God op andere gedachten te brengen. Nu het kind gestorven is, valt Davids nuchtere houding op : dat kind komt toch niet meer terug. Hoer vallen twee zaken op : David doet het alleen, zijn rituele handelingen van onthouding dragen een individueel karakter. Bovendien lijken zij de functie te hebben om de dood af te weren, meer dan dat zij uitdrukking geven aan verdriet bij het verlies van een dierbare.

Jona 3, 4-10

Jona trok de stad in, één dagreis ver en riep : “Nog veertig dagen, dan wordt de stad weggevaagd!3 De inwoners van de stad geloofden hem, zij riepen een vasten uit en iedereen, van hoog tot laag hulde zich in een boetekleed. Ook de koning van Ninive stond op van zijn troon, legde zijn staatsiegewaad af en ging, gehuld in een boetekleed op de grond zitten en liet omroepen in de stad dat niemand mocht eten en drinken, geen mens en geen dier. Laat ieder anders gaan leven en breken met het onrecht dat hij doet. Misschien dat JHWH van gedachten verandert en op zijn besluit terugkomt.

Een stad waar ieder op zichzelf leeft is tot ondergang gedoemd. Ook de koning verandert zijn status zichtbaar en hij is solidair met zijn volk.

De rite van deemoed is anders dan bij koning David, zij is collectief. De ganse gemeenschap wordt er bij betrokken. De handelingen zijn geen doel op zichzelf. JHWH kan de vernietiging en de dood kan afwenden maar ook leven schenkt wanneer ieder anders gaat leven en het onrecht geen plaats meer heeft.

Jesaja 58, 3-7.

Waarom ziet u niet dat wij vasten en merkt u niet op dat wij ons onthouden? Omdat jullie op vastendagen nog handel drijven en jullie arbeiders afbeulen, omdat jullie onder het vasten strijden en ruzie maken en vol vuur met elkaar op d vuist gaan. Als je op die manier vast wordt je stem niet gehoord door de Eeuwige. Zou dat het vasten zijn dat ik verkies? Is dat een dag van onthouding, dat iemand het hoofd buigt als een riet en zich met een rouwkleed neerlegt in het stof? Noemen jullie dat soms vasten, is dat een dag die JHWH behaagt?

Is dat niet d vasten die ik verkies : misdadige ketenen losmaken, de beknellende banden ontbinden, de verdrukten bevrijden en en ieder juk breken?

Is het niet : je brood breken met de hongerigen, onderdak bieden aan wie dakloos is, iemand kleden die naakt rondloopt, je bekommeren om je medemens?

Vasten kan wel onoprecht vasten zijn, zo maakt Jesaja ons duidelijk. Je bent als het brave jongetje van de klas : zie eens hoe flink we zijn! En we veranderen onze levenswijze niet.

Er is een scharnierpunt : na de voorbeelden hoe het niet moet, krijgen wij suggesties om bevrijding tegenover uitbuiting, het delen wat je hebt tegenover de uiterlijke rituelen waar te maken.

Uit het nieuwe testament

Het nieuwe testament loopt in hetzelfde spoor verder. Na de verwoesting van de tempel wordt door de volgelingen van Jezus gezocht naar een nieuwe identiteit, een andere manier van leven; een radicale ommekeer. Het blijft een aanvulling op Jesaja, (wiens test ook steevast gelezen wordt op de dag van Jom Kippoer in de synagoge).

Mattheus 6, 1-4

Denk er om : beoefen de gerechtigheid niet voor het oog van de mensen om de aandacht te trekken, anders hebt ge geen loon bij uw Vader die in de hemel is. Wanneer gij dus een aalmoes geeft, bazuin het dan niet voor u uit zoals zij in de synagoge en op straat, zodat zij door d mensen geprezen worden. Als gij een aalmoes geeft, laat uw linkerhand dan niet weten wat uw rechter doet.

6;16-18

Wanneer gij vast, zet dan geen somber gezicht zoals d schijnheiligen : zij verstrakken hun gezicht om de mensen te tonen dat zij aan het vasten zijn. Maar als gij vast, zalf dan uw hoofd en wast uw gezicht om niet aan de mensen te laten zien dat gij vast, maar vast voor uw Vader die in het verborgene is en uw Vader die in het verborgene ziet, zal het u vergelden.

Hier wordt de vasten in een andere context gezet : het gaat hier om de binnenkant die belangrijker is dan het menselijk opzicht, dan het zelfbeeld, dan het eergevoel of vanuit de erecodes. Met de nederigheid als gids. Gewoon doen, jezelf zijn en dingen die er niet toe doen durven loslaten.

Jezus beschrijft dit met een heerlijke ironie : aalmoezen uitdelen zodat iedereen het ziet. Zo opvallend mogelijk. Mijn gezicht vertrekken bij het vasten. De heiligheid wordt dan gespeeld, het wordt schijn. Schijnheilig dus. De opbrengst van dat loon is de belangstelling van mensen. Daarmee houdt het dan op. Dat heeft niks met God te maken. Met de werken van gerechtigheid en eerbied voor de hele schepping kunnen wij met God in de juiste relatie komen.

Marcus 2, 18-21.

Toen de leerlingen van Johannes en de farizeeën een vastendag hielden kwam men aan Jezus vragen : “waarom vasten de leerlingen van Johannes en die van de Farizeeën wel, maar uw leerlingen niet?” Jezus sprak tot hen : “Kunnen dan de vrienden van de bruidegom vasten , terwijl de bruidegom bij hen is? (…) Er zullen dagen komen dat de bruidegom van hen is weggenomen en dan, in die tijd zullen zij vasten.

Wanneer ik mij van God verlaten voel, is er werk aan de winkel. Dat kan dan vasten zijn. Dit evangeliewoord is te begrijpen, omdat vasten hoort bij rouw, schuld en boete. Zolang ik mij verbonden weet met mensen en liefde ervaren mag, een aanwezigheid, ben ik op de goede weg. Een bruidegom staat voor verbondenheid, liefde en trouw. Dan wordt er niet gevast want het is feest. De vraag is hier in hoever de Eeuwige, in het biddende en authentieke bewustzijn motor is van geëngageerd liefdevol handelen en in hoever wij de band met de Eeuwige zelf gaande hebben te houden, zelfs als het kruis te wachten staat.

·

 

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

April 2018
M D W D V Z Z
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen