2016.01.23 De muzikale huisapotheek

Toelichting gehouden door Johan Van Aken.

 

Ik heb de eer om te vertellen over mijn eigen ervaringen als musicus en vioolleraar met mensen die depressief of ziek zijn

en met mensen in een bijzonder moeilijke situatie.  Bij de start van een nieuw jaar wensen we elkaar het beste en natuurlijk vooral een goede gezondheid toe. Graag maak ik nu ook van de gelegenheid gebruik om ieder van u een voorspoedig en gelukkig jaar te wensen.

We weten en beseffen wel dat het leven niet altijd van een leien dakje loopt. Misschien kan ik een hulpmiddel aanreiken door te vertellen dat muziek beluisteren of spelen in vele gevallen wel eens kan helpen, al is het zeer moeilijk om hiervoor een ideale bijsluiter te maken.

De meesten onder ons luisteren naar muziek om te ontspannen, of om extra en nieuwe motivatie en inspiratie op te doen. Toch zijn we ons vaak niet bewust van de kracht en de stimulans die muziek kan geven.

Je hebt het al wel eens meegemaakt: een huilend kind, je hebt alles al geprobeerd: eerst wat sussen, dan wat gekke bekken, een fopspeen, eventueel in de honingpot gesopt. Maar het kind blijft huilen, is ongelukkig of heeft pijn. Je kan niet vragen wat er scheelt en niets helpt om het kind gerust te stellen. Als we helemaal opgedraaid zijn is “Schudden voor gebruik ” enkel een aanwijzing die op medicinale verpakkingen mag staan. Maar de oplossing is dikwijls eenvoudig: we zingen een lied en het kind wordt rustig.

Muziek als geneesmiddel is bekend over de hele wereld: In dit geval passen we het automatisch toe zonder dat het werd voorgeschreven. Werkt het omdat wij dit allemaal van kleins af aan ervaren hebben, of is er meer mogelijk? En hoe werkt het dan?

Het geluid bereikt via het gehoor de hersenen. We kunnen muziek beluisteren, maar het verdwijnt, het is niet te vatten. Als we iets meerdere keren horen, kunnen we via herinnering herbeluisteren zonder dat het geluid er nog is. Je weet wel: als iemand een titel van een song zegt, hoor je het liedje al. Ondertussen weet men dat het samenspel van de muziekervaring met de natuurlijke opioïden in onze hersenen verantwoordelijk is voor grotere effecten van muziek op stemming, pijn en welzijn.

muziek als therapie

Enkele jaren geleden, bij het begin van een schooljaar, bood een man van ongeveer 60 jaar zich aan in mijn klas. Bij het binnenkomen zag ik meteen dat er omzichtig gesproken en overlegd moest worden. Hij zag er zeer stijf uit en ging met 2 krukken. Hij vertelde dat hij doodgraag viool wou leren, maar dat andere leerkrachten al hadden duidelijk gemaakt dat dit onmogelijk was. Iemand met zo een handicap kan toch geen viool leren spelen. Ik moet toegeven dat ik ook onzeker was, maar aangezien hij de wil had om er iets van te maken, wou ik hem toch een kans geven. We hadden een grondig verkennend gesprek en ik maakte hem duidelijk dat ik het  zou proberen, maar dat ik ook niets kon beloven.

Het begin was echt wel moeilijk, ook voor mij als leraar. Bijvoorbeeld om uit te zoeken hoe hij de viool kon vasthouden, want door de spierziekte en de stijfheid was Erwin niet in staat zijn hoofd te draaien en het instrument tussen kin en schouder te klemmen. Maar Erwin was enthousiast en ging elke week met volle moed naar huis en kwam elke week naar de les met zijn studie en enkele vragen. Voor mij was het mooi meegenomen dat Erwin in het verleden al zang en slagwerk had gevolgd. Melodie en ritme waren hem dus niet vreemd. De tijd die hierdoor vrijkwam, kon ik goed gebruiken om te zoeken naar oplossingen voor zijn fysieke beperkingen.

Tijdens de lessen leerde ik Erwin als mens ook beter kennen. Hij had hogere studies gedaan, was wetenschappelijk onderlegd, had gewerkt op hoog niveau en had zelfs een leidinggevende functie gehad. De progressieve ziekte zorgde er echter voor dat hij uiteindelijk niet meer op begrip kon rekenen en zelfs zijn werk verloor. Erwin was zeer lief en vriendelijk, maar tegelijk ook complex. Bezig zijn met muziek, luisteren en spelen hielp hem om te vechten tegen zichzelf, de ziekte en de maatschappij. Door te spelen ben ik even van mijn zorgen verlost en er zijn zelfs mensen die naar mij luisteren. “Ik kan nog niet alles mooi spelen, maar ik heb iets ontdekt: wat vind je hiervan”, was zo een zinnetje dat af en toe boven kwam. Na drie jaar heeft Erwin een mooi eindexamen van de lagere graad afgelegd, voor publiek en voor zijn mama die hij was gaan halen. Fier, blij én een muzikale ervaring rijker.

muziek bij pijn en verdriet

In onze vriendenkring kennen we een leuk gezin met vijf kinderen. De ouders hebben een drukke carrière en een druk gezinsleven, daarenboven zijn ze sociaal zeer geëngageerd. De kinderen krijgen in het gezin een mooi voorbeeld en doen actief mee volgens eigen mogelijkheden en kunnen. Jacob is een vrolijke en toffe gast van 16. Hij is bij iedereen geliefd: in de school, bij de jeugdbeweging, op de muziekschool. Hij is ook een uitstekende student en de oudste en hoeder van broer en zussen. Het gezin kende weinig zorgen en alles verliep op rozen. Op een zomerse dag maken ze op vakantie een avondwandeling in de bergen, een toertje dat ze geregeld maakten. Jacob daagde zijn vader uit om “om ter eerst” boven te zijn, je weet wel Papa, daar waar we gisteren nog een foto gemaakt hebben van het kruis. En Jacob snelde weg, was dan ook eerst boven, en stond fier te wachten op zijn Papa, aan het kruis dat in het beton aan de bergrand stond. Toen sloeg het noodlot toe, de betonplaat scheurde, Jacob viel slechts enkele meters naar beneden, maar had de pech dat een grote rotsblok op zijn borstkas terecht kwam. Beide ouders waren er snel bij, maar alle hulp kwam te laat. Dit zijn dingen die kunnen gebeuren en waarschijnlijk niet vreemd zijn aan ieder van ons. Maar dan komt het nieuws bij familie, vrienden, klasgenoten.

Je wil iets zeggen, maar je kijkt naar de wanhoop en het verdriet in de ogen tegenover je. Je wil zo graag helpen, je wil zo graag het verdriet verzachten. Maar hoe? Hoe kan je troost geven bij zo'n groot verdriet? Woorden blijven steken in je keel, omdat geen enkel woord de juiste toon kan raken.

Sommige mensen zijn angstig om iets te zeggen. Ze gaan het liefst de nabestaanden uit de weg. Maar hoe zouden wij het vinden wanneer we juist op zulke moeilijke momenten niet aangesproken en gesteund worden? Weglaten: [Anderen hebben het dan weer moeilijk om lichamelijk te troosten, zonder woorden, een arm om iemand zijn schouders heen].

De ouders wilden die dag niet vergeten, juist op het meest pijnlijke moment een prachtige vorm van herinneringen bovenhalen. Reeds enkele jaren organiseren ze op de dag van het overlijden een verjaardagsconcert voor het gezin, de familie, de klasgenoten en Chiro vrienden, de buren en al diegenen die dicht bij de familie staan. Met de muziek bereiken zij iedereen. Tijdens het optreden is het stil en je voelt de intense verbondenheid, de genegenheid, van sommigen het gebed, van anderen de gedachten en herinneringen. Zij willen geen triestige bijeenkomst, of enkel langzame zachte muziek, zij willen ook geen lege dag, of een dag met enkel telefoontjes en kaartjes. Zij willen geen dag enkel voor zichzelf. De kracht van de muziek brengt die mensen zoveel genegenheid en troost.

een pleister voor iedereen

Op het podium staan of mogen staan, spelen voor andere mensen is ook heilzaam voor de muzikant zelf. Het is zijn manier om te praten of een boodschap over te brengen. Na een concert is een applaus van appreciatie ook deugddoend. Je hebt de mensen laten genieten en zij bedanken voor al dat werk, je kunnen en de fijne avond. Nog meer plezier echter heb je aan de gesprekjes achteraf. Zo kom je wel eens te weten wat de muziek bij die betreffende persoon heeft teweeg gebracht en daar zitten dikwijls mooie verhalen tussen. Ik kan dan ook iedereen aanraden om zelf muziek te maken, en indien dat niet mogelijk is veel muziek te beluisteren, veel te genieten en vooral op zoek te gaan naar mooie muziek. Als tip kan ik meegeven om te vertrekken vanuit de stilte. Om dan zachtjes de muziek te laten gebeuren, en niet zoals tegenwoordig vaak voorkomt zich de muziek te laten opdringen, met geweld en veel lawaai, zodat je zelfs niet meer kan denken en kan beleven.

muziek (uitspreken in Nederlands, Engels, Duits:)

Ja, ik kan al wel eens MOE of ZIEK worden van sommige geluiden en vooral volumes die we verplicht te verteren krijgen, toch blijft mooie muziek dé pleister die ik altijd bij de hand heb, een aanrader voor iedereen!

 

 

 

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

Januari 2018
M D W D V Z Z
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen