2015.12.19 Profeten zwijgen niet.

De toelichting werd gehouden door Ina Koeman.

 

Titel van de viering : 'Het heden is zwanger van de toekomst' (Diderot)

 

 

1e lezing: uit 'Deze geboren vreemdeling' van Huub Oosterhuis

De Naam van God betekent dat de vernederden uit het stof zullen worden opgericht.  Dat klinkt als een belofte, het is een opdracht: de politieke opdracht, aan mensen nu, om nu vernederde mensen omhoog te werken uit hun ellende - ofwel: de roeping om 'gerechtigheid' te doen.  Prachtig stoer geladen bijbels-Nederlands woord, gerechtigheid.  Schrik er maar niet van, het betekent niet meer of minder dan dat je nieuwe menselijke verhoudingen moet scheppen; dat je geen genoegen mag nemen met de gewone, vlakke, vervreemdende, verslavende, onderdrukkende relaties tussen mensen.  Maar dat je dan ook in alles wat je met mensen hebt, probeert iets zichtbaar te maken van een stijl van leven die de gedachte oproept aan 'een goed wijd land'.  Wij moeten proberen het woord 'god' op te laden vanuit het bijbelse uittocht- en bevrijdingsverhaal, en het onlosmakelijk verbinden met het visioen van een goed wijd land.

2e lezing: Matteus 5, v. 13-16

Jullie zijn het zout van de aarde. Maar als het zout krachteloos wordt, waar moet je het dan mee zouten? Het deugt alleen nog maar om weggegooid en door de mensen vertrapt te worden. Jullie zijn het licht van de wereld. Een stad kan niet verborgen blijven als ze boven op een berg ligt. Je steekt een lamp niet aan om haar onder de korenmaat te zetten, maar je zet haar op de kandelaar, en dan schijnt ze voor allen in huis. Laat zo jullie licht schijnen voor de mensen, opdat ze jullie goede werken zien en jullie Vader in de hemel verheerlijken.

Lieve mensen,

'Het heden is zwanger van de toekomst' (Diderot). Deze titel heeft de voorbereidingsgroep gegeven aan deze viering. Een markante, tegendraadse persoonlijkheid, misschien zelfs hier en daar wat profetisch. Dat lijkt wel te passen bij Diderot. En zeker ook bij Huub Oosterhuis. Een profeet van onze tijd, die ons al sinds de zestiger jaren laat zien en doet geloven dat door het verleden heen in het heden de toekomst al zichtbaar wordt. Een heuse profeet, met wie jullie als Vleugelaars elke week leven.

Wat heeft de bevrijdingstheologie ons nu nog te bieden? Hier vandaag in Europa. Europa met al zijn “schermutselingen” om toch alsjeblieft maar niet bevrijdend bezig te hoeven zijn, zeker niet op economisch of sociaal vlak…

En daartegenin zou de bevrijdingstheologie een antwoord kunnen zijn. Een opening naar een “goed, wijd land”.  Zo wijd en breed als Rachab (1), die de verspieders in Jericho tegen alle verstand in, binnen laat in haar huis en zo ook in haar land. Dat was gerechtigheid.

Haar heden – verguisd, gemarginaliseerd als hoer op de wallen – was duidelijk zwanger van de toekomst. Haar naam komt bij Mattheus (uit wiens Evangelieverhaal wij gelezen hebben) …zelfs voor in het geslachtsregister van Jezus (2), de nieuwe Jozua, die zijn volk gaat binnenleiden in het goede, wijde land dat van oudsher is beloofd. Gerechtig gaat hij voor. Vol van solidariteit en licht.

Elke maand kom ik samen met een groepje mensen, die in armoede leven om Bijbel te lezen. Onze naam is Brood en Rozen: we hebben recht op eten, maar van brood alleen kun je niet leven… ook op geluk! Brood en rozen.

Paul, één van de deelnemers zegt: we werden zeven jaar geleden uitgenodigd voor een Bijbelweek van Motief en daar heb ik zeer veel aan gehad. Wij (mensen in armoede) mochten die verhalen zo uitleggen als wij het verstonden: dat gaf ons een heel vrij gevoel. Opeens kregen die ouwe woorden een nieuwe betekenis en spraken ze ons aan. In onzen tijd, in onze situatie. We werden zelfs terug op onze benen gezet. Die verhalen zijn voor ons een kracht om de strijd tegen armoede verder te doen. En daarom kom ik hier al al die jaren, want het geeft mij en ons moed.

Zelf zou ik willen toevoegen: verhalen uit de Bijbel lezen, met mensen die naar de kant van de samenleving zijn gedrongen, voelt aan als bevrijding. Weg van alle dogmatiek en alle theologische correctheid krijgen de verhalen een nieuw elan, geven ze kracht om de bezwangering van heden door de toekomst te zien. Als een soort profetisch, bevrijdend gebeuren.

Mensen worden in B&R (maar ook in bv de Verenigingen Waar Armen het Woord Nemen) samen sterk.  Zij bouwen - samen met andere mensen - aan hun toekomst. Zij vechten voor hun rechten.

Op deze manier geven zij het licht gestalte. Zo bouwen zij hun toekomst op!  En die van hun kinderen. Zij laten zich niet meer aan de kant duwen.  Door niemand niet!

Samen met alle mensen in de rafelrand van de samenleving bouwen zij aan onze toekomst - aan een rechtvaardige samenleving, aan hoopvolle relaties, waarin tederheid en solidariteit kernwoorden zijn.

Er is toekomst mogelijk - wereldwijd.  En als armgemaakte mensen laten zij zich die hoop en dat geloof niet afpakken.

Als Jezus zijn leerlingen aanspreekt als zout en licht, weet hij ook wel wat Hij doet. Hij heeft trouwens net beweerd dat armen zalig zijn en dat ze de aarde beërven – het goede, wijde land zal hen toebehoren (omdat het God teobehoort!)

Hij zegt niet: jullie zouden het zout kunnen zijn, of jullie zouden het licht moeten worden... Neen, integendeel hij zegt klaar en duidelijk: zout, licht dat ben je.

Je kunt er niet onderuit. Zout ben je, en als het zout zijn kracht verliest, dan deugt het nergens voor, als het licht wordt verduisterd, doordat allerlei dingen en zaken daarvoor gezet worden - tja dan ben je als lichtpunt niets waard.

Dat Jezus zijn leerlingen, zijn volgelingen zo aanspreekt, is wel iets anders dan hoe wij elkaar vaak aanspreken...We zouden solidair moeten zijn - eigenlijk... We zouden wel iets moeten kunnen missen - eigenlijk... We zouden toch een beetje opbouwender moeten zijn - eigenlijk... Maar ja... wij zijn ook maar mensen, hè?

Neen, zegt Jezus licht ben je, zout ben je. Niets meer en niet minder - je kunt het: iets missen, je bent het: solidair, je je doet het: opbouwen -

want als je dat niet doet dan verlies je je kracht, dan sta je als lichtpunt verstopt achter de duisternis...

Oeioei, wat is dat verhaal van God met de mensen toch een radicaal verhaal, hè...

Maar wat is het dan toch ook fijn dat we mekaar daarbij kunnen steunen.  Dat we er elkaar op kunnen aanspreken zonder problemen. Jij, jij, jij bent het zout, het licht…

En dat ondanks, of misschien wel dankzij al onze verschillen.  Dat is solidariteit: erkennen dat we niet zonder mekaar kunnen - dat we aan elkaar zijn gewaagd - dat we alleen maar samen zout en licht zijn...  Dat we daarom mekaar tot solidariteit kunnen oproepen en elkaar helpen om iets te kunnen missen, en elkaar supporteren bij het bouwen aan de gerechtigheid in de wereld.

Dat we mekaar kunnen vasthouden in het geloof dat het mogelijk is om niet te geloven dat alles altijd maar zo moet gaan als het altijd gaat, en elkaar telkens opnieuw hoop kunnen geven dat ook het beleid - van de kerk én de wereld - anders wordt.

De profetie is in de Bijbel niet een soort waarzeggerij - zo van: ik lees je hand en zie... oh la la...

Profeten zijn zieners: eigenlijk doodgewone mensen, die doorzien waarheen de politiek leidt, die gevoerd wordt. Zij zien hoe het heden zwanger is van de toekomst.

Zulke doodgewone mensen bestaan niet alleen in verhalen van lang geleden, ze bestaan nu nog. Met even veel vuur bepleiten zij gerechtigheid, die leidt tot vrede tussen de mensen. Kijk maar naar Brood en Rozen, luister maar naar Huub.

Vrouwen én mannen die zich niet neerleggen bij “hoe het nu eenmaal hoort”, die zich verzetten tegen de overheersing van andere groepen, meningen en gewoonten, van gekozen regeringen  - en fier durven opkomen voor het recht om te bouwen aan een nieuwe toekomst, een nieuwe wereld - uiteindelijk een nieuwe hemel én een nieuwe aarde.  Een wijd, goed land ligt binnen bereik…

In deze Adventstijd horen we vaak weer de Lofzang van Maria. Wat een geluk dat dit lied ook in de Bijbel staat. Het blijft ons uitdagen… Niet alleen tijdens de Advent, maar alle dagen van ons leven.

Ze zingt haar lied van de solidariteit=liefde - van het leven - de liefde, die toekomst geeft voor elk mensenkind: een toekomst waar gerechtigheid en vrede zal zegevieren, omdat er rekening gehouden wordt met de weduwe, de wees, de vreemdeling - de kanslozen...

Met haar lied wil ik deze toelichting, zoals jullie dat noemen, beëindigen. Is bevrijdingstheologie relevant? Als je dacht van niet, was je nooit op die vraag gekomen.

Van binnen ben ik helemaal blij

ik dank je op mijn blote knieën, God

Jij hebt mij gezien,

een klein nietig mensje

in de rafelrand.

Voor niemand tel ik mee.

Maar wel voor jou.

Onvoorstelbaar

hierover zal lang gepraat worden

misschien zelfs door de goegemeente…

Ik, nu, bezwangerd door de toekomst.

Ik geloof erin.

Zet mij recht

stap rechtop

recht op recht

Mensen, die het voor het zeggen hebben

of dat denken

krijgen het deksel op hun neus

mensen zoals ik komen aan hun recht

tot hun recht

Ik weet het zeker

alles blijft niet zoals het is!

Gerechtigheid

zal gedaan worden

zie maar, proef maar, ruik maar,

de toekomst wordt geboren

het stoere woord

gerechtigheid zal zijn weg vinden

door het donker heen

ik weet het zeker.

Ik weet het zeker! Amen

“Wijd” is in het Hebreeuws: rachab… Deze naam krijgt de vrouw die op de wallen van de stad Jericho haar hoerenkot heeft en van wie verteld wordt dat zij twee verspieders, uitgezonden door Jozua (vgl Joz.2,1vv),

binnenlaat en verstopt voor de koning van Jericho.

vgl Mattheus 1, 5

19/12/2015

 

ds Ina Koeman

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

Januari 2018
M D W D V Z Z
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen