2014.10.04 . 20 Jaar vleugel

Toelichting door Jan Verachtert.

TOELICHTING voor De Vleugel

Bij het 20-jarig bestaan

Zaterdag 04 oktober 2014

 

 

Goede vrienden van DE VLEUGEL,

"Het Bezield Verband", opgericht eind vorig jaar, is een netwerk van personen en kerkgemeenschappen die een eigentijds lichtbaken van zingeving willen zijn. Zij bouwen democratisch de gemeenschap op die ze zelf willen dragen, voorbij aan de ergernissen, frustraties en discussies uit het verleden. Het netwerk bundelt de krachten om een perspectiefwissel te creëren waarin diverse christelijke geloofsgemeenschappen nieuwe wegen zoeken, ontwikkelen en zichtbaar maken in de kerk in Vlaanderen." Einde citaat.

Sindsdien wordt DE VLEUGEL in de nieuwe organisatie vertegenwoordigd door Anne-Mie Castelein. Kort na de stichting vroeg zij mij, en enkele andere leden van onze gemeente, om een kort antwoord te formuleren op 4 vragen, met betrekking tot mijn inzichten over en mijn verhouding  tot onze Vleugelgemeenschap. Ik lees jullie voor wat ik haar toen als replieken heb gemaild.

De eerste vraag was: "Wat is jouw motivatie om deel te nemen aan de vieringen en activiteiten van onze gemeenschap?"

Antwoord:  DE VLEUGEL is sinds 20 jaar van uitzonderlijk belang voor mij, omdat die gemeenschap mij grote stappen vooruit heeft doen zetten op theologisch, exegetisch en liturgisch gebied. Mocht ik DE VLEUGEL niet leren kennen hebben, zou ik volledig verzand zijn geraakt op spiritueel gebied.

Tweede vraag: "Wat doet jou het meeste deugd in de vieringen? Waarom?"

Antwoord:  Dat vrouwen en gehuwde priesters mee voorgaan, met inzet van al hun ervaring en krachten, die elders niet of niet langer welkom waren.

Derde vraag: "In hoeverre realiseert de gemeenschap jouw visie over christen zijn en kerk zijn vandaag?"

Antwoord:  Ik ben een religieus agnost, meer bepaald een humanistisch christen met grote belangstelling voor de psychologie en de filosofie van het boeddhisme. Als dusdanig voel ik mij in DE VLEUGEL welkom en doet men met graagte een beroep op mijn mogelijke inbreng.

Laatste vraag: "Wat vind jij in de gemeenschap wat je elders bijvoorbeeld niet vind?"

Antwoord:  Ik heb het grootste respect voor wat gebeurt in andere gemeenschappen en in sommige progressieve parochieteams. Maar alleen in LA VERNA, in Gent, en in DE VLEUGEL, in Antwerpen, heeft men zich voldoende losgemaakt uit de knellende verbanden van het klassieke katholicisme, zonder ontrouw te worden aan de boodschap van Jezus van Nazareth. En natuurlijk laat men zich daarnaast ruimschoots inspireren door andere (al of niet hedendaagse) denkers, doeners en profeten.

Tot daar mijn toenmalige bijdrage, in strikt persoonlijke naam.

Deze viering biedt mij de gelegenheid om wat dieper in te gaan op een en ander, en wel onder de hoofding:  "DE VLEUGEL, van oecumenisch naar translevensbeschouwelijk." Wie  zich stoort aan wat volgt, kan op mijn volle begrip rekenen. Wie erin meegaat, bespaart zichzelf veel ongenoegen en frustratie in de toekomst.

Het bewustzijn breekt namelijk elke dag wat meer door dat geen enkele levensbeschouwing de ultieme waarheid bezit, maar dat wij allen op zoek zijn naar een gemeenschappelijke grond, om van daaruit te leven en te vieren. Die weg zal moeilijk zijn en lang. Vooralsnog denk ik dan ook dat we best blijven uitgaan van één dragende spirituele traditie, maar met een zo groot mogelijke openheid op wat zich rondom ons aandient in deze razendsnel globaliserende tijden.

Door geleidelijk aan en zonder al te veel waanzinnige innovaties deze lijn te volgen, is DE VLEUGEL mijns inziens een voorloper geweest, van bij het begin, en op heden meer dan ooit en meer dan elders. Door het bijeenhouden van de joods-christelijke inspiratie met modernere religieuze inzichten is deconstructie van het eigen gedachtegoed in De Vleugel nooit uitgelopen op destructie. Deconstructie is nodig, zeker op gebied van geloof, religie en godsdienst, maar mag niet leiden tot pure vernieling van wat de eigen traditie ons aan wijsheid en inzet voor anderen heeft overgeleverd. Deconstructie is niet altijd pure destructie, want je kunt de oude bouwstenen hergebruiken,  opgepoetst en in een nieuw verband aangebracht. De oude boodschap heropnemen, maar uitgezuiverd en ontdaan van alle mythische franjes, ziedaar ons gezamenlijk en langlopend project. Daarbij hebben  de al te jachtige voorlopers moeten leren blijvend respect op te brengen voor de achterhoede, die soms op de rem gaat staan en in het slechtste geval zelfs terug wil naar een verleden dat definitief achter ons ligt.

Zeker nu wij leven in tijden van een existentieel-spiritueel deficit, om te spreken met psychiater Dirk De Wachter, hebben plekken als DE VLEUGEL een bescheiden maar onweerlegbare profetische rol te spelen.  DE VLEUGEL was nooit bedoeld als een veredelde lokale parochie, maar als een sprankelend laboratorium waar nieuwe inzichten en nieuwe vormen konden uitgeprobeerd worden, gericht tegen niemand, ten dienste van allen die blijvend zoeken naar levensvatbare vormen van spiritualiteit. Dwars ingaand tegen het heersende levensbeschouwelijke analfabetisme, met in annex individualistische genotzoekerij en infantiel consumentisme.

Dat alles noopt ons wel tot het afscheid nemen van veel wat ons dierbaar was maar in de ogen van de 21e eeuwse mens niet langer houdbaar is. Ons klassieke gods- en kerkbeeld staat onder druk. Meer en meer nemen geloofwaardige denkers afscheid van een theologie die de werkelijkheid opdeelt in die van een God-in-den-hoge en daaronder, ver daaronder, onze menselijke natuur.

Van de Bijbel als onfeilbaar Woord Gods zijn we afgestapt. Kerkelijke hiërarchieën worden in vraag gesteld en zijn niet langer almachtige gemandateerden uit den hoge. Mannelijke en vrouwelijke voorgangers worden aangesteld door de gemeenschap die zij geacht worden te verbinden en te vertegenwoordigen.

Ach, er beweegt zo veel op spiritueel vlak. Gelukkig maar! Rust roest!

Zelf blijf ik trouw aan de godsdienst van mijn jeugd, binnen de grenzen van mijn intellectuele en psychologische mogelijkheden. Ik blijf daarnaast wél opkomen voor een eerlijke, open en vragende houding van 'agnostisch niet weten en niets uitsluiten'. Die filosofische attitude werkt verbindend en dwingt mij tot aandacht en mededogen voor àlle menselijke wezens, én voor dieren én voor de goede aarde die ons is toevertrouwd en waarvan wij ons de toegewijde en strenge rentmeesters zouden moeten voelen. Met tenslotte een zware klemtoon op het ondersteunen van elke man of vrouw en elk 'bezield verband' die opkomen voor vrede en rechtvaardigheid, in de lijn van wat eens het conciliair proces werd genoemd.

Zo tracht ik dagelijks iets te realiseren van de 'spirituele transformatie' waartoe alle grote filosofische en religieuze systemen mij oproepen. In de overtuiging dat de mens meer is dan alleen het resultaat van een blinde, doelloze, zinloze evolutie én dat mijn bewustzijn niet kan gereduceerd worden tot een armzalig hoopje hersencellen, synapsen en chemische processen. Of ik het wil of niet: mijn diepste aanvoelen roept mij op om hoger te reiken, en de god-in-mij geboren te laten worden.

Maar om die persoonlijke weg te gaan, die Tao te volgen, heb ik nood aan ondersteuning en verbondenheid, met name in een gemeenschap als DE VLEUGEL, waartegenover ik mijn diepe dankbaarheid wil betuigen, op een dag als vandaag. Laten wij dan elkaar nabij blijven, vooral in deze bijna ondraaglijke tijden van het grootste gelijk, neoliberale hardvochtigheid en meedogenloze oorlogen.

Voorbeden volgens een tekst van de Askea-parochie in Carlow (Ierland), die perfect uitdrukt wat ik voel tegenover DE VLEUGEL:


Als onze geloofsgemeenschap

Als onze geloofsgemeenschap niet een plaats is
waar mijn tranen worden begrepen,
waar moet ik dan naar toe om te huilen?

Als mijn geloofsgemeenschap niet een plaats is
waar mijn geest vleugels krijgt,
waar moet ik dan heen om te vliegen?

Als mijn geloofsgemeenschap niet een ruimte biedt
waar mijn vragen worden gehoord,
waar moet ik dan zoeken?

Als onze geloofsgemeenschap niet een ruimte biedt
waar naar mijn gevoelens kan worden geluisterd,
waar moet ik dan naar toe om te spreken?

Als onze geloofsgemeenschap niet een gemeenschap is
waar u mij begrijpt zoals ik ben,
waar kan ik dan naar toe om te zijn?

Als onze geloofsgemeenschap niet een plaats is
waar ik kan proberen en leren en groeien,
waar kan ik dan gewoon mijzelf zijn?

Laten wij elkaar nabij blijven in woelige tijden.