2014.09.13 Zijn de wonderende wereld uit?

De toelichting werd gehouden door Greet

 

WONDEREN , EEN VERHAAL APART

 

Mijn vader had een afkeer van stripverhalen. Die kwamen er bij ons niet in'

Wij moesten 'serieuze boeken' lezen.

Maar op een dag kwam hij thuis met 4 gekartonneerde strips : het leven van Jezus in 4 delen.

De bijbel was blijkbaar van zichzelf zo serieus dat die dat wel kon hebben...

We hebben ze verslonden, lazen ze steeds opnieuw, onze enige strips !

Door de zeer aanschouwelijke voorstelling kwamen de wonderverhalen daarin bijzonder

goed uit de verf. En ik geloofde ze allemaal!

De vraag of ze echt gebeurd waren kwam niet in mij op, dat was niet aan de orde.

Ik vond ze gewoonweg prachtig, en meer moest dat niet zijn, toen.

Ik vind ze nog altijd prachtig, maar nu zoek ik er toch wel méér achter.

Wonderverhalen zijn eigenlijk iets heel aparts.

Ik las onlangs het verslag van een ontmoeting tussen Sophie De Schaepdrijver, de historica, en

Josse De Pauw, de acteur en theatermaker. Daarin stond het volgende : " Ze houden allebei

hartstochtelijk van verhalen en ze weten hoe ze die moeten vertellen. Die van de historica zijn oud

en echt gebeurd. Die van de theatermaker zijn nieuw en verzonnen. Ze zijn allemaal even waar.

Over de wonderverhalen in het evangelie zou je kunnen zeggen: " Ze zijn oud én ze zijn nieuw.

Ze zijn niet echt gebeurd maar ze zijn ook niet verzonnen. En ze zijn waar... maar wat is waarheid ?"

Alle drie deze uitspraken vragen om een woordje uitleg.

 

1) Ze zijn in niet echt gebeurd. maar ze zijn ook niet verzonnen

Ze zijn niet echt gebeurd wil hier zeggen : het zijn geen historische verslagen.

ln de tijd dat de wonderverhalen ontstonden en later, toen ze op schrift gesteld werden, werd de

vraag of het echt gebeurd was niet gesteld. Een verhaal werd eerst mondeling overgeleverd,

doorverteld van mond tot mond, en dat is een levend proces

'Je vertelt een verhaal maar door als het je raakt, als het iets met je doet. En daarvan geef je iets

mee in jouw versie van het gebeurde . leder legt z'n eigen accenten, al naar gelang zijn temperament

en inzichten. Zo kleurt elke verteller z'n verhaal, en in een mondelinge traditie kunnen dat er heel

wat zijn I En de verteller houdt daarbij ook nog eens rekening met de leefwereld van zijn

toehoorders. Hij past z'n verhaal hier en daar aan om goed gehoord en juist verstaan te worden.

Pas als het op schrift gesteld wordt , houdt dit proces op, en je zou kunnen vrezen dat het verhaal

van dan af versteent... maar dan treedt er een ander levend proces in werking : de interpretatie van

de lezer. Zo houdt een goed verhaal nooit op met leven l!

Dat ging ook zo met de wonderverhalen

Want uiteindelijk is het wonderverhaal enkel de drager, het vervoermiddel van die ene

overweldigende boodschap: Jezus is de Messias, de Mensenzoon, de Zoon van God, zijn

Eerstgeborene.... ln onze taal zou je kunnen zeggen : ln de mens Jezus is " lets, groter dan een

mens " aan het licht gekomen, noem het God, of Wezer, Bron of Geheimenis ....dat

benoemt iedereen best zelf.

Dus : geen historische verslagen , maar sterke verhalen ten dienste van een boodschap.

Maar het de wonderverhalen zijn ook niet verzonnen .

Ook al zijn het geen historische verslagen, ze zijn ook geen fictie I Ze zijn niet ontstaan in de

menselijke fantasie maar gaan wel degelijk terug op het concreet geleefde leven van Jezus van

Nazareth, en die is wél historisch. Het zijn wel degelijk zijn woorden en daden, zijn manier van

omgaan met mensen die bevrijdend waren. Die 'sterke verhalen' gaan wel degelijk over hem I

2l Ze zijn oud én ze zijn nieuw

Ze zijn inderdaad oud, bijna 2000 jaar .

We moeten ze dan ook beluisteren tegen de achtergrond van het antieke mens- en wereldbeeld van

toen. Dat kende geen scherpe afscheiding tussen deze en de andere wereld, tussen natuur en

bovennatuur. Die grijpen onophoudelijk in elkaar. Het vraagt dus wel enige inspanning en

achtergrondkennis als we ze willen verstaan. En toch zijn ze ook nieuw !

Als we op zoek gaan naar de betekenis van een wonderverhaal, als we het verhaal laten spreken,

dan kan het gebeuren dat we er iets van herkennen in ons eigen leven. En dan krijgt zo'n verhaal een

nieuw leven, ingebed in onze eigen geschiedenis.

Maar daar blijft het niet bij, er is meer !

Elk mensenleven heeft zo'n eigen verhalen, en soms zijn dat ook wonderverhalen.

Het zullen er heel andere zijn, althans, op 't eerste zicht. Dat kan ook niet anders. Wij hebben

een heel ander mens - en wereldbeeld en spreken dus ook een andere taal, gebruiken andere

beelden, drukken ons anders uit. Maar de dingen die er eigenlijk en uiteindelijk toe doen, waar ons

leven ten diepste om draait, die zijn niet anders dan toen, die zijn niet tijd - of plaatsgebonden'

Wat toen bevrijdend was, liefde, vergeving, barmhartigheid, dienstbaarheid, dat ís ook vandaag

nog steeds bevrijdend.

En als God toen in Jezus aan het licht kwam, dan doet hij dat ook nu nog, in ons. Wij zijn toch ook zijn

kinderen ?

3) Ze zijn waar. maar wat is Waarheid?

Deze vraag sluit voor mij heel sterk aan bij het vorige : een verhaal is waar als het , ook al is het oud,

toch ook nieuw blijkt te zijn.

Als een oud verhaal in jouw of mijn leven opnieuw aan het licht komt, dan is het 'waar', of beter :

dan wordt het waar. Echte waarheid hernieuwt zich voortdurend, in andere mensen, in andere

omstandigheden. Echte waarheid is niet plaats- of tijd- of persoonsgebonden. Echte waarheid komt

telkens opnieuw aan het licht.

Door bezig te zijn met dit thema ben ik op zoek gegaan naar de wonderverhalen in mijn eigen leven,

en ik nodig u uit om dat ook te doen.

 

Han Renckens, een Nederlandse exegeet , heeft een boekje geschreven, een pareltje, met als titel :

'Je eigen schrift schrijven'. Daarin stelt hij dat 'schrift schrijven' een proces ís dat nooit stopt. En hij

nodigt de lezer uit om verder te schrijven, om z'n eigen schrift te schrijven. En dat doen wij ook denk ik, al realíseren we het ons meestal niet.

Het komt terecht in wat wij literatuur noemen, en kan langs die weg de eeuwen trotseren. Maar

evengoed komt het terecht in talloze brieven en dagboeknotities, in liedteksten en filmscripts.

Dat houdt niet op !

lk nodig jullie uit om op zoek te gaan naar je eigen wonderverhaal , om zoals Han Renckens het

noemt, verder te schrijven aan de Schrift ,

je eigen schrift !

Misschien ligt het zo maar voor het grijpen, misschien moet je er diep naar graven. Misschien is het

een echt verhaal met een begin en een slot, misschien maar een moment, een 'zien soms even'.

Misschien is het een verhaal uit het evangelie dat ge in uw eigen leven herkent.

Het is de moeite waard om ernaar op zoek te gaan, want het zijn enkel dié verhalen, onze eigen

verhalen en de verhalen die we ons eigen gemaakt hebben, die geloof-waardig zijn.

 

Enkel daarvan durf ik beamen : ze zijn wààr !