2014.06.28 Op het spoor van empathie en mededogen

De toelichting werd gehouden door Frank van Rompaey

 

Mededogen

(hoe ik het begrijp)

 

 

Mededogen begint bij jezelf. Met jezelf. In jezelf...

Het laat zich omschrijven als 'het geraakt zijn door het lijden van een ander’.1

Mededogen betreft misschien niet eens zozeer het vermogen om dit lijden te verlichten of

te transformeren. Het is in eerste instantie een kwaliteit van het hart, waaruit spontaan de

intentie opwelt om dat lijden te verzachten. Een kwaliteit die ieder van ons eigen is. Het

product van liefde, altruïsme en empathie...

Het aanschouwen van het lijden van de ander wordt mogelijk vanuit onze onderlinge

verbondenheid en vraagt om een aandachtig kijken en luisteren, een open houding, vrij

van oordeel. Die verbondenheid is er altijd en ieder van ons heeft ze ooit, onbewust en

vanuit haar fysieke manifestatie, mogen ervaren als een natuurlijke staat van zijn.

Tot op het moment dat we in de wereld komen en onze navelstreng wordt doorgeknipt.

Een onvermijdelijke en levensnoodzakelijke handeling die maakt dat we worden

teruggeworpen op onszelf. Onze eerste wedergeboorte. In haar primaire bruuskheid de

start van een proces van loskomen, losweken, loslaten, van ontwikkeling en individuatie.

Een proces ook, waarin we ons steeds minder bewust worden van die verbondenheid.

Deze afname van bewustzijn houdt echter niet in dat deze oorspronkelijke zijnstoestand

ook effectief verloren gaat…

Reeds van in de moederschoot neemt de vorming van onze persoonlijkheid een aanvang.

De creatie van ons 'ik' loopt doorheen onze ontwikkeling, over onze kindertijd en puberteit

tot ver in de volwassenheid. Dit proces eindigt ten vroegste bij de dood. Het is een

uitermate belangrijk proces: de mate waarin we er in slagen een sterke persoonlijkheid te

ontwikkelen, maakt dat we later sterker, zelfbewuster, zelfzekerder in het leven staan.

Het ‚ik’ betreft echter een hoogst veranderlijk gegeven. Het nooit eindigende proces

ernaartoe leidt in het beste geval tot het vinden van een duurzaam, doch broos, en

tegelijkertijd steeds subtiel evenwicht. Want als mens staan we nooit alleen. We zijn

steeds ‚in relatie’ en daarmee, op elk moment van ons leven, afhankelijk van anderen. Een

afhankelijkheid die zich manifesteert vanuit fundamentele verbondenheid. Mijn 'zijn'

ontwikkelt zich ten overstaan van het zijn van de ander, en ten overstaan van het bestaan.

In de oorspronkelijke natuur van dat ’zijn’ liggen de kiemen van liefde en mededogen

besloten.

Omdat in de ontwikkeling van onze persoonlijkheid de nadruk wordt gelegd op de groei tot

een sterk, solide, onafhankelijk ik, lopen we voortdurend het gevaar te vergeten wie en

hoe we zijn. We leren onszelf te beschouwen als op zich-zelf-staand en afgescheiden van

de ander. Deze onvermijdelijke illusie heeft tot gevolg dat onze zelfkennis zich dreigt te

beperken tot louter ‚ego-kennis’.

Dit volkomen natuurlijke proces wordt in onze geïndividualiseerde samenleving versterkt

door de vele ego-gerichte waarden die die samenleving eigen is. Een aantal

oorspronkelijke zijns-kwaliteiten worden hierdoor al te makkelijk aan onze aandacht

onttrokken, komen onder het stof te liggen, geraken in de vergetelheid…

De Vleugel - 28/06/2014 Lezing Mededogen (Maitri) Pagina 1 van 3

Edel Maex - Een kleine inleiding in het boeddhisme, p. 18 1Mededogen is er daar één van. Ieder van ons draagt de kiem tot compassie in zich, net

zoals de kiem van liefde… Liefde en mededogen laten zich immers niet van elkaar

onderscheiden.

Maar kiemen worden niet altijd tot ontwikkeling gebracht. Wanneer we ze niet voldoende

aandacht geven en voorzien van licht, water en voedingsstoffen, kunnen ze groeien noch

bloeien. Ze worden verwaarloosd, ze worden vergeten…

En dit gebeurt gewoon, onderweg, in het proces… Het overkomt ons in min of meerdere

mate allemaal en het laat zich verklaren door de wet van oorzakelijkheid.

‚Wanneer dit is, wordt dat. Door het ontstaan van dit, ontstaat dat.

Wanneer dit niet is, wordt dat niet. Door het ophouden van dit, houdt dat op.’ 2

Niets ontstaat vanzelf, er gaat steeds iets aan vooraf (oorzaak/gevolg).

Maar essentie is. Essentie blijft, kan nooit verloren gaan.

We zijn denkende, voelende, zoekende wezens. Hoezeer we onze oorspronkelijke natuur

ook mogen vergeten, haar vuur brandt steeds, haar licht kan niet gedoofd worden. De

essentie van ons zijn is er altijd. Een essentie die liefdevol en mededogend is.

‚Liefde en mededogen kan je niet aanleren.

Je kan alleen wegnemen wat ze verduistert.’ 3

En net daarover gaat de spirituele zoektocht. We hoeven niets te veranderen. We dienen

ons alleen te herinneren…

Dit ‚zich herinneren’ heeft te maken met een herontdekken van wat er altijd is geweest, in

de dingen zoals ze zijn, de natuur die steeds onze natuur is. Het betreft geen cognitief

inzicht, omdat onze cognities nooit kunnen bedenken, laat staan verwoorden, hoe die

realiteit zich, in haar alles omvattende grootsheid, manifesteert. Het gaat om een

herinnering die niet gedacht kan worden, die het denken overstijgt. Ze vraagt om een

bewust en opmerkzaam aanwezig zijn en laat zich slechts kennen in het hier-en-nu. Met

haar ontluikt een anders kijken, een anders luisteren en voelen, proeven, ruiken en

denken…

Mensen leven in gemeenschap. Gemeenschap stopt niet bij jezelf of je naasten, de

mensen die je lief zijn. Ze strekt zich eveneens uit naar diegenen die je onverschillig laten,

waar je neutraal tegenover staat… Zij maken immers ook deel uit van jouw wereld, de

wereld waarin jij bent. En ook diegene die je niet mag, waar je je aan ergert of waar je

boos op bent, diegene die je kwaad heeft berokkend of die je misschien haat, ook hij of zij

maakt deel uit van jouw wereld, en dus van jouw gemeenschap, van jouw ‚zijn’. Hoe ver je

er ook van verwijderd bent of zou willen zijn, in tijd en/of ruimte, je komt er niet los van.

Want niet alleen in onze liefde manifesteert zich de ander. Ook in onze boosheid, ook in

onze afwijzing…

Maar essentie is. Essentie blijft, kan nooit verloren gaan.

De Vleugel - 28/06/2014 Lezing Mededogen (Maitri) Pagina 2 van 3

2 Boeddha - Majjhima Nikāya II 32 - Jan de Breet, Rob Janssen

3 Jotika Hermsen - Stilteretraite Cadzand, 8-06-2014In die zin spreken we ook wel van onze boeddhanatuur, onze existentiële essentie, die

steeds liefdevol is en teruggaat tot de diepste kern van ons wezen…

Een zijnstoestand die de kwaliteit van leegte heeft en dus geen afzonderlijke entiteiten

kent, geen jij-en-ik… Er is 'slechts' verbondenheid.

Hoe belangrijk is het niet om die toestand in herinnering te brengen… Die notie, of de

herinnering eraan, hoe subtiel ook, kan genoeg zijn om ons (opnieuw) op weg te zetten

en ons in te spannen de kwaliteit van mededogen van onder het stof te halen…

Het is een oefening waar de wereld behoefte aan heeft. Een spirituele oefening die vraagt

om onze geest te trainen bewust aanwezig te zijn in de wereld die ons omringt.

Bewust betekent ook: hier-en-nu aanwezig bij het lijden van de ander. Niet vanuit

medelijden: dit is immers meer een persoonlijk gevoel, dat bij je opkomt omdat de ander

iets overkomt dat je jezelf niet toewenst…

Mededogen is groter, weidser, strekt zich uit naar alle richtingen…

Mededogen is liefde. En liefde is 'groot mededogen'...

In haar onbegrensdheid maakt ze dat we echt aanwezig kunnen zijn bij de ander, met een

open geest en een groot begrip, zonder oordeel, zonder bezig te zijn met mogelijke

oorzaken (verleden) of gevolgen (toekomst)... En ja, ook bij diegene die je niet kent of die

je kwaad heeft berokkend...

Echt mededogen kan alleen plaatsvinden in dit moment en maakt abstractie van personen

en condities… Het is voluit aanwezig bij het lijden, erkent het en is nabij. En net in die

nabijheid ontstaat er ruimte en kan een proces van loutering op gang komen…

Mededogen laat zich omschrijven als het geraakt zijn door het lijden van de ander.

Vanuit een spiritueel perspectief is er geen navelstreng die kan worden doorgeknipt.

Die ander begint steeds bij jezelf, zoals jij bij die ander begint.

De cirkel is rond. Dat ligt nu eenmaal in de aard van de cirkel.

Mededogen begint bij jezelf. Met jezelf. In jezelf.

Frank Van Rompaey

 

Welkom...

...welkom op onze website.(Vleugel)

Kalender

Oktober 2017
M D W D V Z Z
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Nieuw

 

Kijk naar Nieuws- Rondom de Vleugel

Inloggen